Astropecten irregularis (Pennant, 1777)

Astropecten irregularis, Astropectinidae ailesine ait, kumlu tabanlarda yaşayan bir deniz yıldızı türüdür. Kuzeydoğu Atlantik kıyılarında yaygındır ve Avrupa denizlerinin en iyi bilinen kum deniz yıldızlarından biridir.

Orta boylu bir deniz yıldızıdır; beş kolu düz ve sivrilerek incelir. Rengi genellikle soluk sarımsı, pembemsi ya da açık kahverengidir; kolların uçları bazen daha koyu renklidir. Kenar plakaları belirgindir ve üzerlerinde kısa dikenler taşır.

Astropecten cinsinin üyeleri kumlu ve çamurlu tabanlara uyum sağlamış deniz yıldızlarıdır. Kollarının kenarları iri kenar plakaları ve bunlar üzerindeki dikenlerle çevrilidir; tüp ayakları sivri uçludur ve vantuz taşımaz. Bu yapı, hayvanın kendini hızla kuma gömmesine ve sediment içinde ilerlemesine olanak verir. Avlarını, özellikle küçük salyangoz, midye benzeri çift kabuklular ve diğer dip omurgasızlarını bütün olarak yutar ve sindirilemeyen kabukları daha sonra ağızdan dışarı atar. Gün içinde genellikle kuma gömülü kalır, beslenme etkinliği çoğunlukla belirli saatlerde yoğunlaşır. Deniz yıldızları bulundukları ekosistemlerde önemli yırtıcılar ve temizleyiciler olarak dip topluluklarının dengesini etkiler. Pek çok türün midesini ağzından dışarı çıkararak avını vücut dışında sindirebildiği bilinir. Kollarının ucunda ışığa duyarlı basit göz lekeleri bulunur ve bu sayede ışık ile gölgeyi algılayabilirler. Derileri üzerindeki küçük deri solungaçları gaz alışverişine yardımcı olur.

Tür, Norveç'ten Kuzey Afrika kıyılarına kadar uzanan doğu Atlantik'te yayılış gösterir; Akdeniz'de ise Astropecten irregularis pentacanthus alt türü ile temsil edilir. Türkiye kıyılarındaki dağılımı ayrıntılı olarak bilinmemekle birlikte, Akdeniz faunasının bir parçası olarak Türkiye'nin güney ve batı denizlerinde bulunması beklenir. Türün insanlar için bilinen bir tehlikesi yoktur. Deniz yıldızları sudan çıkarıldıklarında kısa sürede zarar gördüğü için doğada gözlemlendikten sonra yerinde bırakılmaları en doğrusudur.