Astropecten aranciacus (Linnaeus, 1758)

Astropecten aranciacus, Astropectinidae ailesine ait, Akdeniz'in en büyük ve en dikkat çekici kum deniz yıldızlarından biridir. Uluslararası literatürde kırmızı tarak yıldızı olarak da anılır.

Beş uzun ve düz kola sahip olan bu tür, Akdeniz'deki Astropecten türleri arasında en iri olanıdır; büyük bireylerin çapı birkaç on santimetreye ulaşır. Sırt yüzü turuncudan kırmızımsı kahverengiye kadar değişen tonlardadır. Kolların kenarlarını çevreleyen plakalar üzerinde göze çarpan uzun, sivri ve açık renkli dikenler bulunur; bu dikenler türü tanımada önemli bir özelliktir.

Astropecten cinsinin üyeleri kumlu ve çamurlu tabanlara uyum sağlamış deniz yıldızlarıdır. Kollarının kenarları iri kenar plakaları ve bunlar üzerindeki dikenlerle çevrilidir; tüp ayakları sivri uçludur ve vantuz taşımaz. Bu yapı, hayvanın kendini hızla kuma gömmesine ve sediment içinde ilerlemesine olanak verir. Avlarını, özellikle küçük salyangoz, midye benzeri çift kabuklular ve diğer dip omurgasızlarını bütün olarak yutar ve sindirilemeyen kabukları daha sonra ağızdan dışarı atar. Gün içinde genellikle kuma gömülü kalır, beslenme etkinliği çoğunlukla belirli saatlerde yoğunlaşır. Deniz yıldızları bulundukları ekosistemlerde önemli yırtıcılar ve temizleyiciler olarak dip topluluklarının dengesini etkiler. Pek çok türün midesini ağzından dışarı çıkararak avını vücut dışında sindirebildiği bilinir. Kollarının ucunda ışığa duyarlı basit göz lekeleri bulunur ve bu sayede ışık ile gölgeyi algılayabilirler. Derileri üzerindeki küçük deri solungaçları gaz alışverişine yardımcı olur. A. aranciacus özellikle kumlu tabanlarda, sığ sulardan daha derin bölgelere kadar yaşar ve çevresindeki dip canlıları için önemli bir yırtıcıdır.

Tür Akdeniz'de ve doğu Atlantik'in sıcak ve ılıman kıyılarında yayılış gösterir. Türkiye kıyılarındaki dağılımı ayrıntılı olarak bilinmemekle birlikte, Akdeniz faunasının bir parçası olarak Türkiye'nin güney ve batı denizlerinde bulunması beklenir. Türün insanlar için bilinen bir tehlikesi yoktur. Deniz yıldızları sudan çıkarıldıklarında kısa sürede zarar gördüğü için doğada gözlemlendikten sonra yerinde bırakılmaları en doğrusudur.