Astraeus hygrometricus

Astraeus hygrometricus, Boletales takımının Diplocystidiaceae familyasına ait, yer yıldızlarına benzeyen ilginç bir mantardır. Görünüşü Geastrum cinsindeki yer yıldızlarını andırsa da akrabalığı boletlere daha yakındır; bu benzerlik ortak evrimin güzel bir örneği olarak kabul edilir.

Genç meyve gövdesi toprağa yarı gömülü, yuvarlak bir top biçimindedir. Olgunlaştıkça dış kabuk yıldız gibi 7–15 kadar kola ayrılır ve ortada gri-kahverengi, ince çeperli, tepesinden açılan bir spor kesesi kalır. Kolların iç yüzü genellikle çatlaklı, ağsı bir desen taşır. Türün en ünlü özelliği higroskopik oluşudur: kollar nemli havada açılıp yere yayılır, kuru havada ise içe doğru kapanarak spor kesesini sarar. Bu nedenle türe çeşitli dillerde barometre yer yıldızı adı verilir. Yağmur damlaları keseye çarptığında sporlar tepedeki delikten püskürür.

Kumlu, iyi drene olan, besince fakir topraklarda, özellikle çam ve meşe gibi ağaçlarla ektomikorizal ilişki kurarak yaşar. Kuru meyve gövdeleri uzun süre bozulmadan kalabildiği için yılın birçok döneminde görülebilir.

Geniş anlamda dünyanın ılıman ve sıcak bölgelerinde yayılış gösterir; ancak moleküler çalışmalar, eskiden bu ad altında toplanan örneklerin birkaç ayrı türe ait olduğunu göstermiştir. Yenilebilir bir mantar olarak kabul edilmez. Toprak stabilitesine ve ağaçların beslenmesine katkıda bulunan önemli bir mikoriza ortağıdır.

Higroskopik kolları sayesinde bu mantar, nem değişimlerine göre hareket eden canlılar arasında en çok bilinen örneklerden biridir. Kuru örnekler suya konduğunda kısa süre içinde kollarını yeniden açar; bu nedenle doğa eğitiminde sıkça gösterilir. Genç, kapalı meyve gövdeleri ise yer mantarı ya da puf mantarlarıyla karıştırılabilir.