Apis mellifera anatolica (Maa, 1953)

Apis mellifera anatolica, batı bal arısının (Apis mellifera) Anadolu'ya özgü alt türüdür ve halk arasında Anadolu arısı olarak bilinir. Apidae familyasına bağlı bu alt tür, 1953 yılında Maa tarafından tanımlanmıştır. Türkiye'deki arıcılığın temelini oluşturan yerel bal arısı ırklarından biridir.

Anadolu arısı, Avrupa'daki bazı ırklara göre biraz daha küçük yapılı ve genellikle koyu renkli bir arıdır; karın halkalarında kahverengimsi ya da sarımsı tonlar görülebilir. Bal arılarında olduğu gibi koloni bir ana arı, binlerce işçi arı ve mevsime bağlı olarak erkek arılardan oluşur. İşçiler peteği yapar, yavruya bakar, nektar ve polen toplar ve kovanı savunur. Ana arı tek başına yumurtlar ve koloni bölünerek, yani oğul vererek çoğalır.

Bu alt tür, Anadolu'nun sert kışlı iç bölgelerinden sıcak ve kurak kıyı kesimlerine kadar farklı iklimlere uyum sağlamıştır. Kıtlık dönemlerine dayanıklılığı, kışı az bal tüketerek geçirebilmesi, tutumlu davranışı ve değişken çiçeklenme koşullarına uyumu ile bilinir. Bazı popülasyonları oldukça çalışkan ve hastalıklara görece dirençli kabul edilir; savunma davranışı ise bölgeden bölgeye değişebilir. Kovanda propolis kullanımı da dikkat çekicidir.

Anadolu arısı, Türkiye'deki tarım bitkileri ve yabani bitkilerin tozlaşmasında büyük önem taşır. Son yıllarda yabancı ırkların getirilmesi ve gezgin arıcılık nedeniyle melezleşmenin artması, yerel genetik çeşitliliği tehdit etmektedir. Bu nedenle Kafkas arısı gibi diğer yerel ırklarla birlikte korunması ve saf hatlarının sürdürülmesi önemli görülmektedir. Arının iğnesi vardır ve kovan savunması sırasında sokabilir; arı zehrine alerjisi olan kişiler için sokmalar tehlikeli olabilir.