Ammi visnaga

Hıltan ya da diş otu olarak da bilinen Ammi visnaga, Maydanozgiller (Apiaceae) familyasına ait tek ya da iki yıllık otsu bir bitkidir. Güncel bazı sınıflandırmalarda Visnaga daucoides adıyla ayrı bir cins altında değerlendirilir. Doğal yayılış alanı Akdeniz havzası ve Batı Asya'dır; başka kıtalara da taşınarak yer yer yabanileşmiştir.

Bitki genellikle bir metreye kadar boylanır. Yaprakları ince, iplik gibi çok parçalıdır. Beyaz çiçekleri, çok sayıda ışından oluşan büyük bileşik şemsiyeler halinde toplanır. Türün en dikkat çekici özelliği, meyveler olgunlaştığında şemsiye ışınlarının kalınlaşıp sertleşerek içe doğru kapanması ve sık bir fırçaya benzer bir yapı oluşturmasıdır. Bu sert ışınlar eski çağlardan beri kürdan olarak kullanılmış, bitkiye diş otu adı da buradan gelmiştir.

Tarla kenarları, nadas alanları, yol kenarları ve özellikle hafif nemli, killi topraklarda yetişir. Yaz aylarında çiçeklenir. Şemsiye çiçek durumları, kısa dilli arılar, sinekler, böcekler ve küçük kelebekler için kolay ulaşılabilir nektar ve polen kaynağıdır; bu nedenle familyanın üyeleri tozlaşan böcekler açısından önemli bitkilerdir. Meyveler genellikle rüzgârla, hayvan tüylerine takılarak ya da toprağa düşerek yayılır.

Bitkinin meyveleri, kas gevşetici ve damar genişletici etkileri bilinen khellin ve visnagin gibi bileşikler içerir. Bu maddeler geleneksel olarak böbrek taşı ve astım tedavisinde kullanılmış, ayrıca bazı modern ilaçların geliştirilmesine kaynak olmuştur. Ancak bitkinin bilinçsiz kullanımı karaciğer üzerinde yan etkilere ve güneşe karşı duyarlılığa yol açabildiğinden hekim denetimi olmadan tüketilmemelidir. Maydanozgiller içinde baldıran (Conium maculatum) gibi çok zehirli türler de bulunduğundan, bu familyadan bitkilerin tanımı kesinleşmeden yenmesi ya da ilaç olarak kullanılması tehlikelidir.