Amanita friabilis

Amanita friabilis, Basidiomycota şubesinin Agaricomycetes sınıfına, Agaricales takımına ve Amanitaceae familyasına bağlı bir şapkalı mantar türüdür. Bu tür, Amanita cinsi içinde Vaginatae seksiyonunda yer alan ve halk arasında grizet olarak bilinen gruba aittir. Bu grubun üyelerinde sapta halka bulunmaz, sap dibinde ise belirgin, zarımsı ve kese biçiminde bir volva yer alır. Şapka kenarı belirgin biçimde çizgilidir (oluklu), et ince ve kırılgandır.

Şapkası küçük ile orta boy arasında, genellikle 3–7 cm çapındadır; rengi gri kahverengiden boz griye kadar değişir ve yüzeyinde grimsi, kolayca dağılan örtü kalıntıları bulunabilir. Tür adı da bu kırılgan, ufalanan örtü kalıntılarına gönderme yapar. Lameller beyazımsıdır. Sap ince, beyazımsı ya da soluk gri renklidir; dibindeki volva grimsi, ince ve kolayca parçalanan yapıdadır, bu nedenle toprak içinde çoğu zaman eksik kalır.

Kızılağaç (Alnus) ile mikoriza ilişkisi kurar ve genellikle akarsu kenarları, bataklık kıyıları gibi nemli ortamlarda, kızılağaçların altında görülür. Amanitaların büyük çoğunluğu ağaçlarla ektomikoriza ilişkisi kurar; mantar iplikleri ağaç köklerini sararak ağaca su ve mineral sağlar, karşılığında şeker alır. Bu nedenle türler genellikle belirli ağaç türleriyle birlikte, orman ve koru ortamlarında bulunur ve ağırlıklı olarak yazdan sonbahara kadar meyve verir.

Avrupa'da kaydedilmiş, ancak genel olarak nadir bulunan bir türdür ve birçok Avrupa ülkesinde nesli tehlike altındaki mantarlar arasında değerlendirilir. Kızılağaç topluluklarının bulunduğu nemli alanların kurutulması türü tehdit eden başlıca etkendir. Grizet grubundaki bazı türler iyi pişirildiğinde yenebilir olarak bilinse de bu grubun genç örnekleri ve volvası gözden kaçan örnekleri ölümcül zehirli Amanita türleriyle karıştırılabilir. Ayrıca çiğ ya da az pişmiş grizetlerin sindirim rahatsızlığına yol açabildiği bildirilir. Bu nedenle uzman teşhisi olmadan toplanması ve tüketilmesi önerilmez.