Althaea officinalis

Althaea officinalis, Türkçede hatmi ya da tıbbi hatmi olarak bilinen, ebegümecigiller (Malvaceae) familyasına ait çok yıllık otsu bir bitkidir. Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika'da doğal olarak yayılış gösterir ve yüzyıllardır tıbbi bitki olarak kullanılmaktadır. Tür adındaki officinalis sözcüğü de bu tıbbi kullanıma işaret eder.

Bitki dik ve az dallı gövdeleriyle genellikle bir ile iki metre arasında boylanır. Tüm bitki, kadifemsi bir dokunuş veren yoğun, yumuşak ve grimsi tüylerle kaplıdır. Yaprakları yumurtamsı ya da üçgenimsi, hafif loblu ve kenarları dişlidir. Çiçekler yaprak koltuklarında kısa saplar üzerinde kümeler hâlinde açar; taç yaprakları soluk pembe ya da beyazımsı renktedir. Kökü kalın, etli ve beyazımsıdır.

Hatmi nemli ortamları sever; tuzlu bataklık kenarlarında, kıyı çayırlarında, dere ve kanal kenarlarında ve nemli çukur alanlarda yetişir. Çiçeklenme genellikle yaz ortasından sonbahar başına kadar sürer. Çiçekleri arılar başta olmak üzere tozlaştırıcı böcekler için önemli bir besin kaynağıdır. Meyvesi, olgunlaştığında çok sayıda tek tohumlu parçaya ayrılan disk biçimli bir şizokarptır.

Bitkinin kök ve yaprakları bol miktarda müsilaj içerir. Bu yapışkan madde suyla temas ettiğinde koruyucu bir tabaka oluşturduğundan hatmi, öksürük, boğaz tahrişi ve sindirim sistemi rahatsızlıklarına karşı geleneksel olarak çay ve şurup biçiminde kullanılmıştır. Tarihte kökünden elde edilen özün, günümüzdeki marshmallow adlı şekerlemenin ilk biçiminde kullanıldığı bilinir. Türkiye'de de hatmi çiçeği aktarlarda yaygın biçimde satılan bitkilerdendir. Ebegümecigiller familyası dünya genelinde dört binden fazla tür içerir ve pamuk, bamya ve ıhlamur gibi insan için ekonomik önemi yüksek bitkileri de kapsar. Bu familyanın üyeleri genellikle yıldızsı tüyleri, beş parçalı çiçekleri ve birleşik erkek organ sütunlarıyla kolayca tanınır.