Zea mays subsp. mays

Zea mays subsp. mays, Türkçede mısır olarak bilinen kültür bitkisinin kendisidir. Buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait olan bu alttür, Zea mays türü içinde insanlar tarafından evcilleştirilmiş formu kapsar; aynı türün diğer alttürleri ise Meksika ve Orta Amerika'da yabani olarak yetişen teosintelerdir.

Tek yıllık, iri yapılı bir ottur. Kalın ve dolgun gövdesi çeşide göre genellikle 1,5–3 metre boylanır. Yaprakları geniş ve uzun şerit biçimlidir. Erkek çiçekler gövde tepesindeki püskülde, dişi çiçekler ise yaprak koltuklarında, kavuz yapraklarla sarılı koçanlarda bulunur. Teosintelerden en önemli farkı, tanelerin sert bir kabuk içinde değil, açıkta ve çok sayıda sıra hâlinde iri bir koçan üzerinde dizilmesidir. Bu yapı nedeniyle taneler kendiliğinden dökülmez ve bitki insan yardımı olmadan yayılamaz.

Mısır sıcağı ve güneşi sever; C4 fotosentezi sayesinde yüksek verim verir, ancak dona karşı hassastır ve bol su ister. İlkbaharda ekilir, yaz sonu ile sonbaharda hasat edilir. Tozlaşma rüzgârla gerçekleşir.

Evcilleştirilmesi binlerce yıl önce bugünkü Meksika'da başlamış, Avrupa'ya ise 16. yüzyılda ulaşmıştır. Günümüzde dünyanın her yerinde yetiştirilen en önemli tahıllardan biridir. Şeker mısırı, cin mısırı, atdişi ve sert mısır gibi çok sayıda kullanım grubu ve yüzlerce çeşidi vardır. Taneler gıda, un, nişasta, yağ ve şurup yapımında, bitkinin tamamı silaj ve hayvan yemi olarak kullanılır. Türkiye'de özellikle Karadeniz, Akdeniz ve Güneydoğu Anadolu'da yaygın biçimde ekilir.

Buğdaygiller familyası dünya genelinde on binden fazla türüyle en büyük bitki familyalarından biridir. Bu familyanın üyeleri rüzgârla tozlaşan sade çiçekleri, boğumlu gövdeleri ve kınlı yapraklarıyla tanınır; çayır ve bozkır ekosistemlerinin temelini oluştururlar, toprağı tutar ve pek çok otçul hayvanı beslerler.