Triticum timopheevi

Triticum timopheevii (burada Triticum timopheevi yazımıyla), buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait, tetraploit yapıda kavuzlu bir kültür buğdayıdır. Adını Rus botanikçi Timofeyev'den alır. Genom yapısı bakımından gernik ve makarnalık buğdaylardan farklı bir gruba aittir; yabani atası, Güneydoğu Anadolu, Kuzey Irak ve İran'da doğal olarak yetişen Triticum araraticum olarak kabul edilir.

Tek yıllık, öbek oluşturan bir bitkidir. Başakları sık, yassı ve genellikle kılçıklıdır; başakçıkları ve kavuzları çoğu zaman belirgin şekilde tüylüdür. Kavuzlu bir buğday olduğundan taneler harmanda kavuzlardan kolayca ayrılmaz. Görünüşü gernik buğdayına benzediği için uzman olmayanlar tarafından kolayca karıştırılabilir.

Tarımsal olarak çok sınırlı bir alanda, tarihsel olarak başlıca Gürcistan'ın batısında küçük ölçekte yetiştirilmiştir. Asıl önemi bilimsel ve ıslah açısındandır: pas hastalıkları, külleme ve başka hastalıklara karşı yüksek dayanıklılığı nedeniyle buğday ıslahında değerli bir gen kaynağı olarak kullanılır. Ayrıca bazı melez buğday çalışmalarında erkek kısırlık sistemlerinin kaynağı olarak da yararlanılmıştır.

Diğer buğdaylar gibi kendine tozlaşan bir bitkidir; sonbaharda ya da ilkbaharda ekilir ve yaz aylarında olgunlaşır. Yabani atasının Anadolu'nun güneydoğusundaki dağlık alanlarda yetişmesi, bu bölgenin buğdayların evrimindeki merkezi rolünü bir kez daha gösterir. Kültür biçimi bugün daha çok gen bankalarında ve araştırma koleksiyonlarında korunmaktadır.

Buğday cinsi (Triticum), insanlık tarihinde tarımın başlangıcıyla doğrudan ilişkili bir bitki grubudur. Yabani ve kültür buğdayları arasındaki ilişkiler, kromozom takımlarının sayısına ve genom yapısına göre incelenir. Anadolu, bu cinsin hem yabani akrabalarını hem de geleneksel yerel çeşitlerini barındırması bakımından dünyanın en önemli gen merkezlerinden biri olarak kabul edilir.