İçeriğe geç
Türkiye Yaban Hayatı

Triticum baeoticum subsp. baeoticum

Triticum baeoticum subsp. baeoticum


Triticum baeoticum subsp. baeoticum, yabani siyez olarak bilinen Triticum baeoticum türünün tip alt türüdür. Bazı sınıflandırmalarda türün içinde başakçık başına bir tane taşıyan biçimler bu alt tür altında, iki tane taşıyan biçimler ise ayrı bir alt tür altında toplanır. Diploit yapıdaki yabani siyez, kültür siyezinin (Triticum monococcum) atası olarak tarım tarihinin en önemli bitkilerinden biridir.

Tek yıllık, öbek oluşturan, 50–100 cm kadar boylanabilen bir bitkidir. Sapları ince, yaprakları dar ve düzdür. Başakları ince, yassı ve uzun kılçıklıdır. Yabani buğdaylara özgü biçimde, olgunlaşan başak kendiliğinden parçalanır ve başakçıklar tek tek dökülür; ok biçimli başakçıklar toprağa saplanarak tohumun yerleşmesine yardımcı olur. Taneler kavuzlara sıkıca sarılıdır.

Kurak ve yarı kurak bölgelerin taşlık yamaçlarında, bozkır alanlarında, meşe açıklıklarında ve tarla kenarlarında yetişir. Sonbahar yağışlarıyla çimlenir, ilkbahar sonu ile yaz başında çiçeklenir ve yaz kuraklığından önce tohumlarını döker. Kendine tozlaşır ve çoğu zaman geniş, yoğun topluluklar oluşturur.

Bu alt tür daha çok Balkanlar'ın güneyi ve Batı Anadolu ile ilişkilendirilir; türün genel yayılışı ise Anadolu, Kafkasya, Irak ve İran'a kadar uzanır. Yabani siyez, buğday ıslahında hastalık ve kuraklık dayanıklılığı gibi özellikler için kullanılabilecek değerli bir gen kaynağıdır. Bu nedenle doğal popülasyonlarının yerinde korunması, gelecekteki tarım açısından da önem taşır.

Buğday cinsi (Triticum), insanlık tarihinde tarımın başlangıcıyla doğrudan ilişkili bir bitki grubudur. Yabani ve kültür buğdayları arasındaki ilişkiler, kromozom takımlarının sayısına ve genom yapısına göre incelenir. Anadolu, bu cinsin hem yabani akrabalarını hem de geleneksel yerel çeşitlerini barındırması bakımından dünyanın en önemli gen merkezlerinden biri olarak kabul edilir.

Yorumlar

Yorumları görüntüle

Yorum yapabilmek için giriş yapmanız gerekmektedir. Giriş yap