Thrips tabaci

Thrips tabaci, saçak kanatlılar (Thysanoptera) takımının Thripidae familyasına bağlı Thrips cinsinden küçük bir böcek türüdür. Tütün tripsi veya soğan tripsi olarak bilinen bu tür, dünyanın en önemli tarım zararlılarından biridir. Kozmopolit bir türdür; soğan, pırasa, tütün, pamuk, lahana, hıyar ve daha birçok kültür bitkisinde beslenir. Pek çok popülasyonu partenogenetik olarak, yani yalnızca dişilerden oluşacak şekilde çoğalır. Domates lekeli solgunluk virüsü (TSWV) ve İris sarı leke virüsü gibi tospovirüsleri taşıyabilmesi nedeniyle ekonomik önemi çok büyüktür; Türkiye'de de yaygın bir zararlıdır.

Bu küçük böcekler, saçaklı dar kanatları ve asimetrik delici-emici ağız yapılarıyla Thysanoptera takımının tipik özelliklerini taşır. Thrips cinsinde vücut genellikle 1–2 milimetre boyundadır; renk sarıdan kahverengi ve siyaha kadar değişir. Türler arasındaki farklar anten segmentleri, göğüs ve kanat damarlarındaki kılların sayısı ile dizilişi gibi mikroskobik ayrıntılara dayanır.

Dişiler testere benzeri yumurta koyma borularıyla yumurtalarını yaprak, çiçek veya sürgün dokusuna yerleştirir. Çıkan larvalar beslenerek iki evre geçirir, ardından toprakta veya yaprak döküntüsü arasında beslenmeyen pupa öncesi ve pupa evrelerini tamamlar. Sıcaklığa bağlı olarak yılda birkaç kuşak görülebilir.

Trips türleri çiçeklerde polen taşıyarak tozlaşmaya küçük de olsa katkı sağlayabilir ve yırtıcı akarlar, çiçek böcekleri (Orius) gibi doğal düşmanlar için önemli bir besin kaynağıdır. Cinsin bazı üyeleri ise tarım ve seracılıkta önemli zararlılardır; bu nedenle trips türlerinin doğru tanınması zararlı yönetimi açısından büyük önem taşır.

Trips türleri sıcak ve kurak dönemlerde hızla çoğalır; bu nedenle popülasyonları yaz aylarında belirgin biçimde artar. Kışı genellikle ergin olarak toprakta, ağaç kabukları altında veya bitki artıkları arasında geçirirler.