Talitrus saltator (Montagu, 1808)

Talitrus saltator, Talitridae familyasına bağlı, kumsallarda yaşayan bir amfipoddur ve Türkçede kum piresi olarak bilinir. Yanlardan basık, gri ya da kum renginde vücudu yaklaşık bir ila iki buçuk santimetre boyundadır. Arka bacakları ve karın uzantıları sayesinde rahatsız edildiğinde vücut boyunun birkaç katı uzunluğunda sıçrayabilir; adı da bu sıçrama yeteneğinden gelir.

Kum pireleri kumsalların deniz kenarının hemen üzerindeki nemli bölümünde yaşar. Gündüzleri nemli kumun içine birkaç santimetre gömülerek kurumaktan korunurlar, geceleri ise kıyıya vurmuş algler, deniz çayırı kalıntıları ve diğer organik döküntülerle beslenmek için yüzeye çıkarlar. Bu sayede kıyıya vuran organik maddenin parçalanmasında ve kumsal besin zincirinde önemli rol oynarlar; kendileri de kıyı kuşları ve diğer hayvanlar için besin kaynağıdır.

Tür, hayvan davranışı araştırmalarında yön bulma yeteneğiyle tanınır: gündüz güneşi, gece ise ayı pusula gibi kullanarak deniz ile kara arasındaki yönü belirleyebilir ve kumsalda uygun nem kuşağına geri dönebilir. Dişiler yavrularını kuluçka kesesinde taşır ve yavrular küçük erişkinler halinde çıkar.

Kum piresi Kuzeydoğu Atlantik kıyıları, Akdeniz ve Karadeniz kumsallarında yaygındır. Kumsal temizliği sırasında organik döküntünün makinelerle toplanması, yoğun kullanım ve kıyı yapılaşması gibi etkenler kum pireleri için baskı oluşturur; bu nedenle kumsal ekosistemlerinin sağlığını gösteren canlılar arasında kabul edilir.

Amfipodlar (Amphipoda), yan yana basık vücutları ve çok sayıda bacak tipiyle tanınan küçük kabuklulardır. Vücut baş, yedi halkalı göğüs (pereon) ve karın (pleon ile urosom) bölgelerinden oluşur; göğüs bacaklarının ilk iki çifti yakalamaya yarayan gnatopodlara dönüşmüştür. Dişiler yumurtalarını göğüslerinin altındaki kuluçka kesesinde taşır ve yavrular larva evresi geçirmeden, erişkinlere benzer biçimde çıkar. Takım dünya genelinde on binin üzerinde türle temsil edilir ve denizlerden tatlı sulara, nemli kara ortamlarına kadar çok geniş bir yayılış gösterir.