Syringa vulgaris

Syringa vulgaris, Türkçede leylak olarak bilinen, zeytingiller (Oleaceae) familyasına ait yaprak döken bir çalı ya da küçük ağaçtır. Kokulu çiçekleri nedeniyle dünyanın pek çok ılıman bölgesinde yüzyıllardır süs bitkisi olarak yetiştirilir ve bahçelerin, parkların en tanınmış ilkbahar bitkilerinden biridir.

Bitki genellikle 2–7 metre boya ulaşır ve kökünden çok sayıda sürgün vererek sık çalılıklar oluşturabilir. Yaprakları karşılıklı dizilişli, tüysüz, yürek ya da geniş yumurta biçiminde ve kenarları düzdür. Çiçekleri dalların ucunda yoğun, piramit biçimli salkımlar hâlinde toplanır. Her çiçek dört loblu, borumsu bir taç yapraktan oluşur ve kuvvetli, tatlı bir koku yayar. Doğal formda çiçekler leylak rengindedir; kültür çeşitlerinde beyaz, pembe, mor ve koyu eflatun tonları ile katmerli çiçekli formlar bulunur. Meyvesi kuruyunca iki parçaya ayrılan, kanatlı tohumlar içeren kahverengi bir kapsüldür.

Leylak ilkbaharın ortasından sonuna kadar, genellikle nisan ve mayıs aylarında çiçeklenir. Güneşli, iyi drene olan, kireçli ya da nötr toprakları sever; soğuğa dayanıklıdır ve iyi çiçeklenmek için kışın soğuk bir dönem geçirmesi gerekir. Çiçekleri arılar ve kelebekler gibi tozlayıcılar tarafından sıkça ziyaret edilir. Çoğaltılması kök sürgünleri, çelik ve aşı ile kolayca yapılır.

Türün doğal yayılış alanı Balkan Yarımadası'nın kayalık tepeleridir. Buradan Orta ve Batı Avrupa'ya, ardından Kuzey Amerika ve diğer ılıman bölgelere süs bitkisi olarak taşınmış, bazı yerlerde doğallaşmıştır. Türkiye'de de bahçelerde ve parklarda yaygın biçimde yetiştirilir. Çiçeklerinden elde edilen koku parfümcülükte esin kaynağı olmuş, bitki birçok kültürde ilkbaharın ve sevginin simgesi sayılmıştır.