Strongylognathus alpinus (Wheeler, W.m., 1909)

Strongylognathus alpinus, zar kanatlılar (Hymenoptera) takımının karıncagiller (Formicidae) familyasında, Myrmicinae alt familyasında yer alan bir karınca türüdür. Türü ilk kez 1909 yılında W. M. Wheeler tanımlamıştır. Adından da anlaşılacağı üzere Alp bölgesiyle ilişkilendirilen bu tür, cinsin köle yapıcı türler grubuna yakın kabul edilir ve konakları olan Tetramorium karıncalarına bağımlı olarak yaşar.

Strongylognathus cinsinin üyeleri küçük, genellikle sarımsı kahverengi ile kırmızımsı kahverengi arasında renkli karıncalardır. Cinsi en kolay tanıtan özellik, işçilerin ucu sivri ve orak biçiminde kıvrık, dişsiz çeneleridir (mandibula). Bu çeneler toprak kazmak ya da besin işlemek için değil, saldırı sırasında rakip karıncaları delmek ve yaralamak için uyum göstermiştir. Bu nedenle işçiler kendi başlarına yuva kuramaz, yavru bakamaz ve yeterince besin toplayamazlar.

Cinsin bütün türleri, çim karıncaları olarak bilinen Tetramorium cinsinin toplumsal parazitleridir. Bazı türler köle yapıcı (dulotik) yaşar: işçiler komşu Tetramorium yuvalarına baskın düzenleyerek pupaları kendi yuvalarına taşır, bu pupalardan çıkan işçiler yuvanın bütün günlük işlerini üstlenir. Diğer türlerde ise işçi sayısı çok azalmıştır ve parazit kraliçe, konak kraliçeyle aynı yuvada yaşayarak yavrularını konak işçilere büyüttürür. Yeni koloni kuruluşu da parazitik olur; döllenmiş kraliçe bir konak yuvasına sızarak yerleşir.

Cins Avrupa'dan Kafkasya'ya, Anadolu'ya ve Orta Asya'ya kadar uzanan Palearktik bölgede yayılış gösterir ve birkaç düzine tür içerir. Türler genellikle konaklarının bol bulunduğu açık, güneşli, kuru çayırlarda ve taşlık yamaçlarda yaşar. Konak türe sıkı biçimde bağlı oldukları, koloni sayıları düşük olduğu ve gizli yaşadıkları için nadiren gözlenirler. Toplumsal parazitliğin evrimini anlamak açısından bilim dünyasında ilgi gören bir gruptur; insanlara herhangi bir zararı yoktur.