Stipa tirsa

Stipa tirsa, buğdaygiller (Poaceae) familyasının Stipa cinsine ait çok yıllık, öbek oluşturan bir ottur. Uzun ve tüylü kılçıklara sahip sorguçotlarından biridir. Doğu Avrupa ve Batı Asya bozkırlarının, özellikle görece nemli bozkır çayırlarının tipik türlerinden sayılır; Kafkasya çevresinde de bulunur. Çiçeklenme genellikle ilkbahar sonu ile yaz başında gerçekleşir. Doğal bozkır alanlarının daralması nedeniyle yayılış alanının bazı bölümlerinde nadir hale gelmiştir.

Stipa cinsi, Türkçede “sorguçotu” ya da “kılotu” olarak da bilinen, çok yıllık, öbek oluşturan buğdaygiller (Poaceae) üyelerini kapsar. Bu cinsin en belirgin özelliği, tohumu taşıyan lemmanın ucundaki uzun, çoğunlukla dizsel olarak bükülmüş ve alt kısmı burgulu kılçıktır. Pek çok türde kılçığın üst kısmı ince tüylerle kaplıdır ve bitkiye rüzgârda dalgalanan tüysü bir görünüm verir.

Stipa türleri bozkırların, kurak çayırların ve taşlık yamaçların karakteristik otlarıdır. Kılçık nem değişimlerine bağlı olarak kıvrılıp açılır; bu hareket sivri uçlu tohumun toprağa doğru burgu gibi itilmesini sağlar. Tohumlar rüzgârla ve hayvanların tüylerine takılarak yayılır. Yapraklar genellikle dar, sert ve kuraklığa karşı içe kıvrılabilen yapıdadır.

Cins, Avrasya bozkırlarında baskın bitki gruplarından biridir ve otlatma, erozyon kontrolü ile bozkır ekosistemlerinin korunması açısından önemlidir. Genç bitkiler hayvanlar tarafından otlanabilir; ancak olgun tohumların sivri uçları ve kılçıkları otlayan hayvanların derisine ya da ağız bölgesine batabilir. Tarım alanına dönüştürme ve aşırı otlatma, birçok bölgede doğal sorguçotu bozkırlarının daralmasına yol açmıştır. Bazı türler ise gösterişli kılçıkları nedeniyle süs bitkisi olarak bahçelerde ve kuru çiçek düzenlemelerinde kullanılır.