Stenogammarus deminutus (Stebbing, 1906)

Stenogammarus deminutus, Amphipoda takımının Pontogammaridae ailesine ait küçük bir amfipoddur. Bu aile, Karadeniz, Azak Denizi ve Hazar Denizi havzasına özgü, Ponto-Kaspik kökenli amfipodları kapsar. Tür 20. yüzyılın başlarında tanımlanmıştır ve bu bölgenin acı sulu kıyılarında, nehir ağızlarında ve büyük nehirlerin aşağı kesimlerinde bilinen bir kabukludur.

Amfipodlar, yanlardan basık vücutları, karapaks taşımamaları ve gövde boyunca farklı işlevler üstlenmiş üyeleriyle tanınır. Baş kısmında iki çift anten bulunur; göğüs bölgesindeki ilk iki çift bacak (gnatopodlar) çoğu türde kıskaç benzeri yapıdadır ve beslenme, tutunma ile çiftleşmede kullanılır. Karın bölgesindeki yüzme bacakları (pleopodlar) su akımı oluşturur ve yüzmeyi sağlar, en arkadaki üropodlar ise sıçrama ve dengeye yardımcı olur.

Ponto-Kaspik amfipodlar, tuzluluğu okyanus suyundan çok daha düşük olan Karadeniz ve Hazar havzalarında uzun bir evrim süreci geçirmiş, değişen tuzluluk koşullarına dayanıklı türlerdir. Stenogammarus cinsinin üyeleri genellikle birkaç milimetre boyunda, ince yapılı amfipodlardır ve çoğunlukla kumlu tabanlarda yaşar. Bu grubun bazı türleri, kanallar ve gemi trafiği aracılığıyla Orta ve Batı Avrupa’nın iç sularına yayılmış ve yerleştikleri bölgelerde yerel türlerle rekabet eden istilacı canlılar haline gelmiştir. Bu nedenle Ponto-Kaspik amfipodlar biyolojik istila çalışmalarında yakından izlenen bir gruptur.

Amfipodlarda dişiler yumurtalarını göğüslerinin altındaki kuluçka kesesinde taşır; yavrular serbest yüzen bir larva evresi geçirmeden, ergine benzeyen küçük bireyler olarak keseden ayrılır. Bu nedenle türlerin yayılma yetenekleri sınırlıdır ve populasyonlar çoğu zaman yerel kalır. Deniz tabanındaki besin ağlarında çok önemli bir yer tutarlar: organik artıkları, alg ve mikroorganizmaları tüketerek madde döngüsüne katkıda bulunurken balıklar, kabuklular ve kıyı kuşları için temel besin kaynağı oluştururlar. Ayrıca çevre kirliliğine duyarlı oldukları için deniz ortamının sağlığını izlemede gösterge canlı olarak kullanılırlar.