Sorghum bicolor

Sorghum bicolor, buğdaygiller (Poaceae) familyasının Sorghum cinsine ait, dünyanın en önemli tahıllarından biri olan kültür bitkisidir. Afrika’da kültüre alınmış olup bugün buğday, pirinç, mısır ve arpanın ardından en çok üretilen tahıllar arasındadır.

Sorghum cinsi, buğdaygiller familyasında yer alan, çoğu Afrika, Asya ve Avustralya’nın sıcak bölgelerinde yayılış gösteren yaklaşık 25–30 türü kapsayan bir cinstir. Cinsin üyeleri iri yapılı, kalın saplı, geniş yapraklı otlardır; çiçek durumları dallı bir salkımdır ve başakçıklar çiftler hâlinde, biri sapsız ve verimli, diğeri saplı ve çoğunlukla kısır olacak şekilde dizilir. C4 fotosentezi sayesinde sıcak ve kurak koşullara iyi uyum sağlarlar. Sorghum bicolor çeşide göre bir metreden dört metreye kadar boylanabilir; tepe kısmında sık ya da gevşek bir salkım taşır. Taneler beyaz, sarı, kırmızı veya kahverengi olabilir.

Bitki kuraklığa ve yüksek sıcaklığa dayanıklılığıyla bilinir; bu nedenle başka tahılların zor yetiştiği kurak bölgelerde temel besin kaynağıdır. Çeşitleri tane, yem, şeker şurubu ve süpürge yapımı gibi farklı amaçlarla yetiştirilir. Genç bitkiler ve özellikle kuraklık stresi altındaki sürgünler siyanojenik glikozit içerebildiği için hayvanlarda zehirlenmeye yol açabilir.

Bugün Afrika, Asya, Amerika ve Avrupa’nın sıcak bölgelerinde geniş alanlarda yetiştirilir. Buğdaygiller çayır, bozkır ve mera ekosistemlerinin temel taşıdır; saçak kökleriyle toprağı tutarak erozyonu azaltır, otçul hayvanlara besin, böceklere ve kuşlara barınak ve tohum sağlar.

Poaceae (buğdaygiller) familyası, dünyada yaklaşık 12.000 türle en büyük bitki familyalarından biridir. Familyanın üyeleri boğumlu ve çoğunlukla içi boş saplara, iki sıra hâlinde dizilen ve sapı kın biçiminde saran yapraklara, kın ile ayanın birleştiği yerde dilcik adı verilen zarımsı ya da tüylü bir yapıya sahiptir. Çiçekler küçük, gösterişsiz ve rüzgârla tozlaşır; başakçık adı verilen birimlerde toplanır ve kavuzlarla korunur. Meyve, tohum kabuğunun meyve duvarıyla kaynaştığı karyopsis tipindedir.