Setaria verticillata

Setaria verticillata, buğdaygiller (Poaceae) familyasının Setaria cinsine ait tek yıllık bir ot türüdür. Çiçek durumunun giysilere ve tüylere yapışmasıyla tanınan yaygın bir yabancı ottur.

Setaria cinsi, sıcak ve ılıman bölgelerde yayılış gösteren, 100’den fazla türü kapsayan bir buğdaygil cinsidir. Cinsin en belirgin özelliği, başakçıkların altında bulunan ve sertleşmiş dallardan oluşan kıl benzeri uzantılardır; bu kıllar çiçek durumuna fırça ya da tilki kuyruğu görünümü verir. Çiçek durumu sık, silindirik bir salkımdır ve olgunlaştığında başakçıklar kılları geride bırakarak dökülür. Bu türde başakçıkları çevreleyen kıllar geriye dönük dişçiklerle kaplıdır; bu yüzden salkımlar dokunulduğunda yapışır ve birbirine dolanır. Boyu genellikle yarım metre ile bir metre arasındadır; yaprakları geniş ve yumuşaktır.

Cinsin pek çok türü tarlalarda, bahçelerde, yol kenarlarında ve boş arazilerde yetişen tek yıllık yabancı otlardır. Bu türler C4 fotosentez yolunu kullanır; bu sayede sıcak ve güneşli koşullarda hızla büyür, yaz aylarında çiçeklenir ve çok sayıda tohum üretirler. Tohumları kuşlar için önemli bir besin kaynağıdır. Yapışkan başakçıklar hayvan tüyleri ve giysilerle taşınarak türün yayılmasını kolaylaştırır.

Tür muhtemelen Avrasya ve Afrika kökenlidir; bugün tropik, subtropik ve ılıman bölgelerin büyük bölümünde, Akdeniz havzası dahil, yaygın olarak bulunur. Buğdaygiller çayır, bozkır ve mera ekosistemlerinin temel taşıdır; saçak kökleriyle toprağı tutarak erozyonu azaltır, otçul hayvanlara besin, böceklere ve kuşlara barınak ve tohum sağlar.

Poaceae (buğdaygiller) familyası, dünyada yaklaşık 12.000 türle en büyük bitki familyalarından biridir. Familyanın üyeleri boğumlu ve çoğunlukla içi boş saplara, iki sıra hâlinde dizilen ve sapı kın biçiminde saran yapraklara, kın ile ayanın birleştiği yerde dilcik adı verilen zarımsı ya da tüylü bir yapıya sahiptir. Çiçekler küçük, gösterişsiz ve rüzgârla tozlaşır; başakçık adı verilen birimlerde toplanır ve kavuzlarla korunur. Meyve, tohum kabuğunun meyve duvarıyla kaynaştığı karyopsis tipindedir.