Senecio jacobaea

Senecio jacobaea, papatyagiller (Asteraceae) familyasından iki yıllık ya da kısa ömürlü çok yıllık otsu bir bitkidir. Güncel sınıflandırmalarda çoğunlukla Jacobaea vulgaris adıyla ayrı bir cinse yerleştirilir. Avrupa'da “St. James otu” gibi adlarla bilinen, meralarda yaygın ve tanınmış bir türdür.

Papatyagiller (Asteraceae) familyası, dünyada yaklaşık 30.000 türle çiçekli bitkilerin en kalabalık familyalarından biridir. Familyanın ayırt edici özelliği, çok sayıda küçük çiçeğin bir araya gelerek tek bir çiçek gibi görünen başçık (kapitulum) oluşturmasıdır; başçığın dışı yeşil brakte pullarından oluşan bir zarfla çevrilidir. Tohumları çoğunlukla tepesinde ince tüylerden oluşan bir paposa sahip aken meyvelerdir ve rüzgârla kolayca taşınır. Başçıklar arılar, sinekler ve kelebekler gibi pek çok tozlayıcı böcek için önemli bir nektar ve polen kaynağıdır.

Bitki genellikle 30–100 cm boylanır. İlk yıl derin parçalı yapraklardan oluşan bir taban rozeti geliştirir, ikinci yıl dik, sağlam ve üst kısmı dallanan çiçekli gövdeler oluşturur. Yaprakları iki kez tüysü parçalı, koyu yeşil ve kıvırcık görünümlüdür. Gövde ucunda yassı, geniş salkımlar hâlinde çok sayıda başçık bulunur. Her başçık yaklaşık 1,5–2,5 cm çapında olup on üç civarında parlak sarı dil çiçeği ve ortada sarı tüp çiçeklerden oluşur. Ezildiğinde hoş olmayan bir koku yayar.

Mera, çayır, yol kenarı, terk edilmiş arazi, kumul ve orman açıklıklarında yetişir; aşırı otlatılan meralarda kolayca yayılır. Yaz ortasından sonbahara kadar çiçeklenir. Pek çok böcek türü için önemli bir besin bitkisidir; özellikle tırtılları bu bitkinin zehirli maddelerini depolayarak kendini koruyan kinabar güvesi (Tyria jacobaeae) ile ilişkisi iyi bilinir.

Bitki, karaciğere zarar veren pirolizidin alkaloitleri içerir ve özellikle at ve sığırlar için zehirlidir. Taze bitki acı tadı nedeniyle genellikle yenmez, ancak kurutulmuş ot ya da silaj içine karıştığında tehlikeli olur; insanlarda da bitkisel çay veya bal yoluyla risk oluşturabilir. Avrupa ve Batı Asya kökenlidir; Kuzey Amerika, Avustralya ve Yeni Zelanda'da istilacı bir yabancı ot olarak kabul edilir.