Scrophularia scopolii var. adenocalyx

Scrophularia scopolii var. adenocalyx, sıracaotugiller (Scrophulariaceae) familyasından Scrophularia scopolii türünün bir varyetesidir. Varyete adı “bezli kaliks” anlamına gelir ve kaliksin salgı tüyleriyle (bezlerle) kaplı oluşuna işaret eder. Varyeteler, türün genel özelliklerini taşımakla birlikte tüylülük, bez yapısı, yaprak biçimi veya çiçek ve meyve ayrıntıları gibi küçük morfolojik farklarla ayrılır.

Scrophularia scopolii çok yıllık, dik gövdeli, genellikle 30–100 cm boylanabilen otsu bir bitkidir. Yaprakları karşılıklı, saplı, yumurtamsı ile kalp biçimli arasında ve kenarları dişlidir. Çiçekleri küçük, iki dudaklı ve şişkin tüplüdür; tacın rengi kahverengimsi morumsu ile yeşilimsi arasında değişir. Tür Doğu ve Güneydoğu Avrupa'dan Anadolu, Kafkasya ve İran'a uzanan bir alanda yayılış gösterir; orman kenarları, çalılıklar, dere kenarları ve nemli, yarı gölgeli yerlerde yetişir.

Bu cinsin çiçekleri bol nektar üretir ve özellikle yaban arıları ile eşek arıları tarafından ziyaret edilir; bu nedenle tozlaşmada eşek arılarının rolü büyüktür. Türlerin çoğu ilkbahar sonu ile yaz aylarında çiçeklenir. Yaşam alanları türe göre değişmekle birlikte kayalık yamaçlar, taşlık ve kireçtaşı alanlar, step, çalılık, orman kenarları, dere boyları ve nemli, gölgeli yerler en sık görüldükleri ortamlardır.

Scrophularia cinsi dünyada yaklaşık 200'ü aşkın tür içerir ve başlıca Kuzey Yarımküre'nin ılıman bölgelerinde, özellikle Akdeniz havzası, Anadolu, Kafkasya ve İran-Turan bölgesinde çeşitlenmiştir. Türkiye bu cinsin en zengin olduğu ülkelerden biridir ve çok sayıda endemik tür barındırır. Cinsin adı, eskiden sıraca (skrofula) hastalığına karşı halk hekimliğinde kullanılmasından gelir; bazı türler iridoit glikozitler gibi biyolojik etkin maddeler içerdiğinden geleneksel tıpta yer bulmuştur, ancak bilinçsiz kullanımı önerilmez.