Scrobicularia plana (da Costa, 1778)

Scrobicularia plana, Semelidae familyasına bağlı, haliç ve çamur düzlüklerinde yaşayan orta boylu bir çift kabuklu türüdür. Avrupa haliçlerinin en karakteristik yumuşakçalarından biri olarak kabul edilir.

Kabuğu yassı, yuvarlakça oval ve ince yapılıdır; boyu genellikle 4–6 cm civarındadır. Dış yüzeyi soluk gri, krem veya sarımsı kahverengi olup belirgin eşmerkezli büyüme çizgileri taşır; iç yüzü beyazdır. Tür adı da kabuğun basık yapısına işaret eder. Menteşe bölgesinde iç bağın oturduğu belirgin bir çukur bulunur.

Tür, haliçlerde, lagünlerde ve korunaklı koylarda, gelgit bölgesindeki yumuşak çamurlara 10–20 cm derinliğe kadar gömülü yaşar. Değişken tuzluluğa oldukça dayanıklıdır. Çok uzun giriş sifonunu çamur yüzeyine uzatarak çevresindeki organik tortuyu toplar; bu sırada çamur üzerinde yıldız biçimli, karakteristik izler oluşur. Ayrı eşeyli olup üreme hücrelerini suya bırakır. Tortudaki kirleticileri biriktirebildiği için kirlilik izleme çalışmalarında da kullanılır. Kıyı kuşları ve dip balıkları için önemli bir besindir.

Norveç kıyılarından Batı Afrika’ya kadar Doğu Atlantik’te ve Akdeniz’de dağılış gösterir. Semelidae familyası, genellikle ince ve hafif kabuklu, oval ya da yuvarlakça çift kabukluları içerir. Familyanın belirgin özelliği, menteşe bölgesinde iç bağın oturduğu kaşık biçimli bir çukurun (rezilifer) bulunması ve çok uzun, birbirinden ayrı iki sifona sahip olmalarıdır. Bu hayvanlar çoğunlukla tortuya gömülü yaşar ve uzun giriş sifonlarıyla taban yüzeyindeki organik maddeyi süpürür gibi toplar; bu nedenle hem süzen hem de tortu yiyen beslenme biçimini bir arada kullanır.

Çift kabuklular, iki kabuk arasındaki manto boşluğunda yer alan solungaçları yardımıyla hem solunum yapar hem de besin taneciklerini süzer ya da toplar. Ayakları kazmaya uyarlanmış türler kuma veya çamura gömülerek yaşar ve sifonları aracılığıyla yüzeyle bağlantılarını sürdürür. Bu hayvanlar suyu süzerek ve tortuyu karıştırarak deniz tabanı ekosisteminde önemli bir rol oynar; aynı zamanda balıklar, yengeçler, deniz yıldızları ve kıyı kuşları için temel bir besin kaynağıdır. Boş kabukları ise kumsallarda sıkça karşılaşılan ve toplayıcıların ilgisini çeken buluntular arasındadır.