Sciaphobus squalidus (Gyllenhal, 1834)

Sciaphobus squalidus, kınkanatlılar takımının (Coleoptera) hortumlu böcekler familyasına (Curculionidae) ait, kısa hortumlu böcekleri içeren Entiminae alt familyasına bağlı bir türdür. Doğu Avrupa'da meyve ağaçlarının tomurcuklarına verdiği zararla tanınır.

Böcek yaklaşık 5–7 milimetre boyunda, oval ve bombeli gövdelidir. Vücudu grimsi ya da kahverengimsi pullarla kaplıdır; bu donuk renk tür adındaki "squalidus" (kirli, donuk) sözcüğüne de yansımıştır. Hortumu kısa ve kalındır; kanat örtüleri birbirine kaynaşmıştır ve arka kanatlar körelmiş olduğundan böcek uçamaz, yalnızca yürüyerek yayılır.

Erginler ilkbaharın erken döneminde topraktan çıkar ve ağaçlara tırmanarak açılmakta olan tomurcukları, genç yaprakları ve çiçekleri kemirir. Elma, armut, erik, kiraz, şeftali ve asma gibi kültür bitkileri ile çeşitli orman ağaçlarında beslenebilir. Salgın yaptığı yıllarda özellikle genç fidanlarda tomurcukların yenmesi büyümeyi ciddi biçimde geriletebilir. Dişiler yumurtalarını toprağa ya da toprak yüzeyine yakın yerlere bırakır; larvalar toprakta köklerle beslenerek gelişir ve pupa evresini de toprakta geçirir.

Tür Orta ve Doğu Avrupa ile Balkanlar'da ve Karadeniz çevresinde yayılış gösterir. Uçamadığı için yayılması yavaştır; bahçelerde ağaç gövdelerine yapışkan bantlar sarılarak tırmanması engellenebilir. İnsanlar için doğrudan bir tehlike oluşturmaz.

Hortumlu böcekler familyası (Curculionidae), yaklaşık 50.000'den fazla tanımlanmış türüyle hayvanlar âleminin en kalabalık familyalarından biridir. Üyelerinin büyük çoğunluğu bitkilerle beslenir ve pek çoğu belirli bitki gruplarına sıkı sıkıya bağlıdır. Bu nedenle hem doğal ekosistemlerde bitki toplulukları üzerinde etkili olur hem de bazıları tarım ve ormancılıkta zararlı ya da yabancı otlara karşı biyolojik mücadele ajanı olarak önem taşır.

Bu böceklerin küçük boyutları ve gizli yaşam biçimleri nedeniyle çoğu tür ancak dikkatli bir arama ya da süpürme ağı ile yapılan örneklemelerle fark edilir. Larvalarının bacaksız, kıvrık ve krem renkli olması ile bitki dokusu ya da toprak içinde gelişmesi familyanın genel özelliğidir. Kuşlar, örümcekler, yırtıcı böcekler ve parazitoit arılar bu böceklerin başlıca doğal düşmanları arasında yer alır.