Schistocerca gregaria (Forskål, 1775)

Schistocerca gregaria, çöl çekirgesi olarak bilinen ve dünyanın en yıkıcı tarım zararlılarından biri kabul edilen, Acrididae familyasının Cyrtacanthacridinae alt familyasına ait iri bir çekirge türüdür. Tarih boyunca Afrika, Orta Doğu ve Güney Asya'da büyük kıtlıklara yol açan istilalarıyla tanınır.

Türün en dikkat çekici özelliği faz değişimidir. Seyrek yoğunlukta yaşayan bireyler yalnız fazda bulunur; yeşilimsi ya da kahverengi renkte olup birbirinden kaçınır. Yağışların ardından bitki örtüsü artıp popülasyon kalabalıklaştığında, bireylerin birbirine sürekli temas etmesi davranış, renk ve vücut yapısında değişimleri tetikler. Sürü fazındaki nimfler sarı ve siyah renkli bantlar hâlinde birlikte hareket eder; erginler ise milyonlarca bireyden oluşan sürüler oluşturur. Olgun erginler parlak sarı renk alır.

Sürüler rüzgârın da yardımıyla günde onlarca kilometre yol alabilir ve denizleri aşarak kıtalar arasında yayılabilir. Çok çeşitli bitkiyle beslendiklerinden ekin, mera ve meyve bahçelerinde kısa sürede ağır kayıplara neden olurlar. Bu nedenle uluslararası düzeyde sürekli izlenen bir türdür ve erken uyarı sistemleriyle kontrol çalışmaları yürütülür.

Yayılış alanı Batı Afrika'dan Hindistan'a kadar uzanan sıcak ve kurak kuşaktır. Dişiler yumurtalarını nemli kum ya da toprağa bırakır. İstila dönemlerinde sürüler zaman zaman normal yayılış alanının çok dışına kadar ulaşabilir. Bazı kültürlerde besin olarak da tüketilir.

Acrididae familyası, kısa antenli çekirgeleri içeren ve dünya genelinde binlerce türle temsil edilen geniş bir gruptur. Üyeleri vücuttan kısa antenleri, sıçramaya uyarlanmış güçlü arka bacakları ve büyük ölçüde otçul beslenmeleriyle tanınır. Dişiler yumurtalarını karın ucundaki kısa yumurta koyma valfleriyle toprağa, köpüklü bir salgıyla korunan paketler hâlinde bırakır. Yumurtadan çıkan nimfler ergine benzer, ancak kanatları gelişmemiştir; birkaç deri değiştirmenin ardından ergin hâle gelirler ve tam başkalaşım görülmez.