Rhynchaenus thapsus (Fabricius, 1801)

Rhynchaenus thapsus, günümüzde Cionus cinsinde değerlendirilen ve sığırkuyruğu bitkileriyle ilişkili bir hortumlu böcek türünün eski bir adıdır. Kınkanatlılar takımının (Coleoptera) hortumlu böcekler familyasına (Curculionidae) aittir.

Cionus cinsinin üyeleri yaklaşık 3–5 milimetre boyunda, yuvarlak, neredeyse küre biçimli böceklerdir. Gövdeleri genellikle gri, sarımsı ya da yeşilimsi tüylerle örtülüdür ve kanat örtülerinin ortasında, sütur çizgisi üzerinde bir ya da iki koyu, kadifemsi leke taşırlar. Uzun ve ince hortumları dinlenirken göğsün altına katlanır. Rahatsız edildiklerinde bacaklarını toplayıp hareketsiz kalarak kendilerini yere bırakırlar.

Bu türün konukçuları sığırkuyruğu (Verbascum) türleridir. Larvalar yaprakların ve çiçek durumlarının yüzeyinde açıkta beslenir; vücutlarını kaplayan yapışkan salgı sayesinde kuş pisliğini andırırlar ve böylece yırtıcılardan korunurlar. Olgun larva, konukçu bitki üzerinde saydamımsı, kapsül benzeri bir kozacık örerek pupa olur. Erginler ilkbahar ve yaz boyunca çiçeklenen bitkiler üzerinde görülür.

Cins Palearktik bölgede yaygındır ve sığırkuyruğu türlerinin zengin olduğu Anadolu, bu grubun üyeleri için elverişli bir bölgedir. Böcek insanlar ve kültür bitkileri için bir tehlike oluşturmaz.

Hortumlu böcekler familyası (Curculionidae), yaklaşık 50.000'den fazla tanımlanmış türüyle hayvanlar âleminin en kalabalık familyalarından biridir. Üyelerinin büyük çoğunluğu bitkilerle beslenir ve pek çoğu belirli bitki gruplarına sıkı sıkıya bağlıdır. Bu nedenle hem doğal ekosistemlerde bitki toplulukları üzerinde etkili olur hem de bazıları tarım ve ormancılıkta zararlı ya da yabancı otlara karşı biyolojik mücadele ajanı olarak önem taşır.

Bu böceklerin küçük boyutları ve gizli yaşam biçimleri nedeniyle çoğu tür ancak dikkatli bir arama ya da süpürme ağı ile yapılan örneklemelerle fark edilir. Larvalarının bacaksız, kıvrık ve krem renkli olması ile bitki dokusu ya da toprak içinde gelişmesi familyanın genel özelliğidir. Kuşlar, örümcekler, yırtıcı böcekler ve parazitoit arılar bu böceklerin başlıca doğal düşmanları arasında yer alır.