Psophus stridulus (Linnaeus, 1758)

Psophus stridulus, Acrididae familyasının Oedipodinae alt familyasına ait, uçuş sırasında çıkardığı yüksek çıtırtı sesiyle tanınan iri bir çekirge türüdür. Cinsinin tek türüdür.

Erginler koyu kahverengi, gri ya da neredeyse siyah renktedir ve gövde oldukça tıknazdır. Erkekler tam kanatlıdır ve iyi uçar; dişiler daha iri, daha ağır yapılı ve kısa kanatlıdır, bu nedenle pek uçamaz. Türün en dikkat çekici özelliği, uçuşta açılan parlak kırmızı arka kanatlarıdır. Erkekler uçarken kanatlarıyla uzaktan duyulabilen kuru bir çıtırtı sesi üretir; bu ses hem eş çekmede hem de avcıları şaşırtmada işe yarar.

Oedipodinae alt familyasındaki çekirgeler genellikle çıplak, taşlık, kumlu ya da seyrek bitkili zeminlerde yaşar ve renkleri bulundukları zemine şaşırtıcı biçimde uyum sağlar. Dinlenirken neredeyse görünmez olan bu böcekler, ürkütüldüklerinde açtıkları renkli arka kanatlarla dikkat çeker; kısa bir uçuşun ardından yeniden yere konup kanatlarını kapattıklarında bir anda gözden kaybolurlar. Bu ani renk gösterisinin avcıları şaşırttığı düşünülür.

Tür kuru, güneşli ve kısa otlu yamaçlarda, taşlık meralarda ve dağ çayırlarında yaşar; özellikle kireçtaşı zeminleri tercih eder. Otsu bitkilerle beslenir; erginler yaz sonu ve sonbaharda görülür. Avrupa'dan Sibirya'ya kadar uzanan geniş bir alana yayılır. Orta Avrupa'nın pek çok bölgesinde geleneksel otlatma alanlarının yok olması ve ağaçlanma nedeniyle popülasyonları azalmış, birçok ülkede koruma listelerine alınmıştır.

Acrididae familyası, kısa antenli çekirgeleri içeren ve dünya genelinde binlerce türle temsil edilen geniş bir gruptur. Üyeleri vücuttan kısa antenleri, sıçramaya uyarlanmış güçlü arka bacakları ve büyük ölçüde otçul beslenmeleriyle tanınır. Dişiler yumurtalarını karın ucundaki kısa yumurta koyma valfleriyle toprağa, köpüklü bir salgıyla korunan paketler hâlinde bırakır. Yumurtadan çıkan nimfler ergine benzer, ancak kanatları gelişmemiştir; birkaç deri değiştirmenin ardından ergin hâle gelirler ve tam başkalaşım görülmez.