Psalidium maxillosum (Dejean, 1821)

Psalidium maxillosum (eşanlamlı yazımı Psallidium maxillosum), hortumlu böcekler (Curculionidae) familyasının Entiminae alt familyasına bağlı, kısa hortumlu bir böcek türüdür. Uçamayan, toprak yüzeyinde yaşayan bu türler, Avrupa’nın güneydoğusundan Anadolu ve Orta Doğu’ya uzanan bölgede yayılış gösteren Psallidium cinsinin üyeleridir. Psallidium maxillosum, cinsin en bilinen türüdür; erkeklerde iri ve öne uzanan çeneler belirgindir ve tür Orta ve Güneydoğu Avrupa’nın kurak çayırlarında yaygındır.

Bu cinsin üyeleri kısa ve kalın hortumlu, iri çeneli böceklerdir; cins adı da Yunanca “makas” anlamına gelen kelimeden türetilmiştir ve özellikle bazı türlerde belirgin olan güçlü, makası andıran çenelere gönderme yapar. Vücut genellikle siyah ya da koyu kahverengi, iri ve oval yapılıdır; üst yüzey çoğu zaman ince pullar ve kıllarla örtülüdür, kanat örtülerinde sıra hâlinde dizilmiş noktalar ve oluklar bulunur. Kanat örtüleri kaynaşmış olduğundan bu böcekler uçamaz ve hareketlerini yerde yürüyerek sürdürür.

Psallidium türleri başlıca kurak çayırlarda, bozkırlarda, nadas alanlarında ve seyrek bitki örtüsüne sahip açık arazilerde yaşar. Erginler çoğunlukla ilkbaharda ve yaz başında etkindir; gündüzleri taşların altında, toprak çatlaklarında ya da bitki dipleri arasında saklanır, alacakaranlıkta ve gece daha hareketli olurlar. Erginler otsu bitkilerin yapraklarıyla beslenir; larvalar ise toprakta yaşayarak bitki kökleriyle beslenir ve gelişimlerini toprak içinde tamamlar.

Cins Güneydoğu Avrupa, Akdeniz havzasının doğusu, Anadolu, Kafkasya ve Orta Doğu’da yayılış gösterir; türlerin önemli bir bölümü dar bir coğrafi alanda bulunur. Uçamamaları nedeniyle yayılma yetenekleri sınırlıdır, bu da bölgesel farklılaşmayı ve çok sayıda yerel türün ortaya çıkmasını kolaylaştırmıştır. Anadolu, bu cinsin çeşitliliği açısından önemli bölgeler arasında yer alır.

Bu böcekler tarım açısından genellikle önemli zarar oluşturmaz; ancak toprakta yaşayan larvaları ve otsu bitkilerle beslenen erginleri, kurak çayır ekosistemlerinde besin döngüsünün bir parçasıdır ve kuşlar, sürüngenler ile küçük memeliler için besin kaynağı oluşturur.