Prosopistoma orhanelicum (Dalkiran, 2009)

Prosopistoma orhanelicum, Prosopistomatidae familyasının tek cinsi olan Prosopistoma'ya ait bir mayıs sineği türüdür. Tür, Dalkıran tarafından Türkiye'den tanımlanmış olup adını Bursa'daki Orhaneli Çayı'ndan alır. Bilinen yayılışı oldukça dardır.

Prosopistoma cinsi, mayıs sinekleri arasında en sıra dışı görünüşlü larvalara sahip gruptur. Larvaların göğüs bölgesinden gelişen büyük bir sırt kalkanı vücudun büyük bölümünü örter; bu nedenle larvalar ilk bakışta bir böcekten çok küçük bir kabukluya benzer ve geçmişte gerçekten de kabuklu sanılmıştır. Solungaçlar bu kalkanın altında, korunaklı bir boşlukta bulunur. Larvalar nehirlerin çakıllı ve taşlı tabanlarında, taşların alt yüzlerine yapışarak yaşar.

Bu cinsin erginleri de olağandışıdır: dişiler subimago evresinden çıkmadan çiftleşip yumurta bırakır ve ergin evre son derece kısa sürer. Cinsin türleri Avrupa, Asya, Afrika ve Avustralasya'da dağınık biçimde bulunur; çoğu yerde nadir görülür.

Mayıs sinekleri (Ephemeroptera), kanatlı olup bir kez daha deri değiştiren tek böcek takımıdır. Ergin öncesi kanatlı evreye subimago, son evreye imago denir. Erginlerin ağız parçaları körelmiştir ve beslenmezler; birkaç saat ile birkaç gün arasında yaşayarak yalnızca çiftleşip yumurta bırakırlar. Erkekler çoğu zaman su kenarında sürü hâlinde dans uçuşları yapar. Larva dönemi ise türe ve sıcaklığa bağlı olarak birkaç aydan bir yıla kadar sürebilir.

Larvalar temiz, oksijence zengin sulara bağımlı olduğundan mayıs sinekleri, su kalitesinin izlenmesinde en çok kullanılan biyolojik gösterge grupları arasındadır. Organik kirlilik, baraj yapımı, su çekimi ve dere yataklarının bozulması bu böceklerin popülasyonlarını hızla azaltır. Aynı zamanda balıklar, kuşlar, yarasalar ve yırtıcı su böcekleri için önemli bir besin kaynağıdırlar ve tatlı su besin ağlarında kilit rol oynarlar.