Primula acaulis

Primula acaulis, çuha çiçeğigiller (Primulaceae) familyasına ait çok yıllık, otsu bir bitkidir. Bugün çoğunlukla Primula vulgaris adıyla anılan türün eş anlamlısı olarak kabul edilir ve Türkçede çuha çiçeği olarak bilinir. Kışın sonunda ve ilkbaharın başında açan çiçekleriyle mevsimin ilk müjdecilerinden biridir.

Bitki gövdesizdir; yaprakları toprak seviyesinde bir rozet oluşturur. Yapraklar ters yumurta biçiminde, kenarları hafifçe dişli, üst yüzü kırışık ve damarları belirgin, alt yüzü ise tüylüdür. Çiçekler rozetin ortasından çıkan ince, tüylü saplar üzerinde tek tek bulunur. Taç yaprakları çoğunlukla soluk sarı renkte ve boğaz kısmı daha koyu sarıdır; bazı alt türlerde ve bahçe formlarında pembe, mor veya beyaz çiçekler de görülür.

Nemli, humuslu topraklarda; orman altlarında, orman açıklıklarında, çalılıklarda, dere kenarlarında ve gölgeli yamaçlarda yetişir. Çiçekleri arılar ve diğer erken uçan böcekler tarafından tozlaşır. Türde iki farklı çiçek tipi (kısa ve uzun dişicikli) bulunur; bu yapı kendi kendine döllenmeyi azaltarak çapraz tozlaşmayı destekler. Tohumları karıncalar tarafından taşınabilir. Yaz aylarında yapraklar büyümeye devam eder, bitki toprak altındaki kısa ve kalın köksapı sayesinde kışı geçirir ve her yıl aynı yerden yeniden sürer. Yaprakları ve çiçekleri bazı yörelerde halk arasında çay olarak ya da salatalarda kullanılmıştır.

Doğal yayılışı batı ve güney Avrupa, Kuzey Afrika’nın bazı kısımları, Anadolu, Kafkasya ve İran’ın kuzeyine kadar uzanır. Türkiye’de özellikle Karadeniz ve Marmara bölgelerinin nemli ormanlarında yaygındır. Süs bitkisi olarak da yaygın biçimde yetiştirilir ve pek çok bahçe çeşidi geliştirilmiştir. Doğal popülasyonlar, aşırı toplama ve yaşam alanı kaybından etkilenebildiği için doğadan sökülmemesi önerilir.