Pinguicula habilii

Pinguicula habilii, yağotugiller (Lentibulariaceae) familyasına ait böcekçil bir bitki türüdür. Türkiye'den bilimsel olarak tanımlanmış, bilinen yayılışı oldukça dar olan bir yağotudur. Cinsin diğer Akdeniz türleri gibi küçük, çok yıllık bir bitki olup yaprakları toprak ya da kaya yüzeyinde basık bir rozet oluşturur. Çiçekleri ince ve yapraksız saplar üzerinde tek tek açar; taç iki dudaklıdır ve arkada bir mahmuzla sonlanır.

Pinguicula cinsinin üyeleri böcekçil bitkilerdir. Yapraklarının üst yüzü, sap üzerinde duran yapışkan salgı bezleri ve yüzeye yakın oturan sindirim bezleriyle kaplıdır. Bu bezlerin salgısı yaprağa yağlı ve parlak bir görünüm verir; Türkçede cinse verilen "yağotu" adı da buradan gelir. Yaprağa konan küçük sinekler, sivrisinekler ve diğer ufak eklembacaklılar yapışkan salgıya takılır, ardından salgılanan enzimlerle sindirilir. Böylece bitki, azot ve fosfor bakımından fakir topraklarda eksik besinlerini avından karşılar. Yaprak kenarları bazı türlerde avı sararcasına hafifçe içe kıvrılabilir.

Cinsin türleri genellikle sürekli nemli kalan yerlerde yetişir: kalkerli kayalıkların sızıntılı yüzeyleri, kaynak çevreleri, dere kenarları, nemli çayırlar ve turbalıklar en tipik ortamlarıdır. Çiçekler ince ve yapraksız saplar üzerinde tek tek açar; taç iki dudaklı, arkada bir mahmuzla sonlanır ve tozlaşma çoğunlukla küçük böceklerle olur. Bu tür yaşam alanları kuraklaşma, su kaynaklarının kaptajı, otlatma ve yol yapımı gibi etkilere karşı hassastır; bu nedenle dar yayılışlı yağotu türleri doğa koruma açısından önem taşır.

Dünya genelinde Pinguicula cinsinin yüzü aşkın türü bulunur; bunların çoğu Orta ve Güney Amerika ile Avrupa'da yayılış gösterir. Anadolu'daki yağotları ise genellikle küçük ve yerel popülasyonlar halinde bulunur. Dar yayılışlı türlerin korunması, öncelikle yetiştikleri sızıntılı kayalıkların ve kaynak çevrelerinin doğal halinin korunmasına bağlıdır.