Pholas dactylus Linnaeus, 1758

Pholas dactylus, Pholadidae familyasına ait, kaya oyan bir deniz çift kabuklusudur. Tür adı Yunanca parmak anlamına gelir ve uzun, parmak biçimli kabuğuna gönderme yapar. Karanlıkta mavi-yeşil ışık saçabilmesiyle, yani biyolüminesans özelliğiyle bilim tarihinde özel bir yere sahiptir.

Kabuğu uzunca, ince ve kırılgan, beyaz veya kirli beyaz renklidir; yetişkinlerde birkaç santimetreden 10 santimetreyi aşan boylara kadar ulaşabilir. Kabuğun ön kısmında, ışınsal ve eşmerkezli çizgilerin kesişmesiyle oluşan sivri pullu çıkıntılar bulunur; bunlar kaya oyarken törpü gibi kullanılır. Kabuk tam kapanmaz, iki ucu açık kalır. Menteşe bölgesinin üzerinde familyaya özgü ek kabuk plakaları yer alır. Uzun ve kaynaşmış sifonları kabuğun dışına uzanır.

Tür, gel-git bölgesi ve sığ sularda, yumuşak kayalara, kireçtaşı, kumtaşı, şist, sertleşmiş kil ve turbaya açtığı oyuklarda yaşar. Kabuğunu döndürerek zemini yavaş yavaş aşındırır; oyuk hayvan büyüdükçe genişler ve hayvan ömrü boyunca bu oyukta kalır. Yalnızca sifonlarını dışarı uzatarak sudaki plankton ve organik parçacıkları süzer. Biyolüminesans, manto ve sifon üzerindeki salgı bezlerinden kaynaklanır; ışığı oluşturan kimyasal tepkimeyle ilgili lusiferin ve lusiferaz kavramları ilk kez bu türle yapılan çalışmalarda tanımlanmıştır.

Pholas dactylus Kuzeydoğu Atlantik kıyılarında ve Akdeniz'de yayılış gösterir; Karadeniz'de de kaydedilmiştir. Bazı Akdeniz ülkelerinde yenilmek amacıyla toplanır; ancak bu toplama genellikle hayvanın yaşadığı kayaların kırılmasını gerektirdiğinden kıyı habitatına zarar verir ve bu nedenle birçok yerde sınırlandırılmıştır. Oyuk açma etkinliğiyle kıyı kayalarının aşınmasına katkıda bulunur ve terk edilmiş oyukları başka canlılar için barınak oluşturur. Pholadidae familyasının üyeleri, sert zeminleri oyma yeteneği sayesinde başka çift kabukluların yaşayamadığı ortamlara yerleşebilmiş, bu yönüyle kıyı ekosistemlerinin özgün bir parçası haline gelmiştir.