Xylophaga dorsalis (Turton, 1819)

Xylophaga dorsalis, Xylophagaidae familyasına ait, tahta delen küçük bir deniz çift kabuklusudur. Eskiden Pholadidae familyası içinde değerlendirilen bu grup, derin ve açık denizlere sürüklenip batan ağaç parçalarını oyarak yaşamasıyla tanınır.

Kabuğu küçük, yuvarlağımsı ve küremsi biçimlidir; genellikle bir santimetreyi geçmez. Kabuk ince ve beyazımsıdır; ön kısmında tahta oymaya yarayan, törpü gibi işlev gören ince dişli kaburgalar bulunur. Gemi kurtları olarak bilinen Teredinidae üyelerinden farklı olarak gövdesi solucan gibi uzamaz, hayvan küçük kabuğunun içinde büyük ölçüde korunur. Kısa ve kaynaşmış sifonları oyuğun ağzına doğru uzanır.

Xylophaga türleri genellikle kıyıdan açıkta, sahanlık ve daha derin sulara batmış odun, dal ve tahta parçalarını oyarak yaşar. Kabuklarıyla tahtayı aşındırarak açtıkları oyuklarda yerleşir, sudaki parçacıkları süzer ve tahtayı sindirmeye yardımcı olan ortak yaşamlı bakterilerden yararlanır. Ayrı eşeyli olup larvaları planktonda gelişir; uygun bir odun parçası bulduklarında yerleşerek kısa sürede yoğun topluluklar oluşturabilirler.

Xylophaga dorsalis Kuzeydoğu Atlantik kıyılarında ve Akdeniz'de yayılış gösterir. Derin deniz tabanına ulaşan odunların parçalanmasında önemli rol oynar ve bu yolla karadan denize taşınan organik maddenin derin deniz ekosistemine kazandırılmasına katkıda bulunur. Oyduğu odunlar zamanla başka birçok canlı için besin ve barınak sağlayan ada benzeri yaşam alanlarına dönüşür. Gemi kurtları kadar yaygın bir tahribat yaratmasa da batık ahşap yapılar ve deniz arkeolojisi kalıntıları üzerinde aşındırıcı etkisi olabilir. Bu familyanın üyeleri, okyanus tabanına ulaşan odun parçalarına ilk yerleşen canlılar arasında yer alır ve derin deniz biyolojisi araştırmalarında özel ilgi görür.