Pachyiulus varius (Fabricius, 1781)

Pachyiulus varius, çok ayaklılar (Diplopoda) sınıfının Julida takımına ve Julidae ailesine bağlı bir kırkayak türüdür. Pachyiulus cinsi, özellikle Akdeniz havzası ve Balkanlarda yayılış gösteren, Avrupa'nın en iri kırkayakları arasında yer alan türleri içerir. Julidae ailesinin üyeleri silindirik vücutlu, sert kabuklu ve çok sayıda halkadan oluşan kırkayaklardır.

Cinsin üyeleri uzun, silindir biçimli ve parlak bir vücuda sahiptir; iri türlerde boy 10 cm'yi bulabilir. Vücut çok sayıda segmentten oluşur ve segmentlerin çoğunda ikişer çift bacak bulunur. Renk genellikle koyu kahverengi ile siyah arasında değişir, segmentler üzerinde açık renkli halkalar ya da desenler görülebilir. Tehdit edildiğinde vücudunu düz bir sarmal biçiminde kıvırır.

Bu kırkayaklar nemli ormanlarda, çalılıklarda, bahçelerde, taş ve kütük altlarında ve yaprak döküntüsü arasında yaşar. Özellikle yağmurlu dönemlerde ve geceleri aktif hale gelir, kuru ve sıcak dönemleri toprak içinde ya da taş altında geçirir. Çürümekte olan bitki artıklarıyla beslenir; bu yönüyle toprak oluşumuna ve besin maddelerinin döngüsüne önemli katkı sağlar. Yumurtalarını toprağa bırakır; yavrular az sayıda segment ve bacakla doğar, her deri değişiminde yeni segmentler kazanır.

Pachyiulus varius Doğu Akdeniz ve Balkanlar çevresinde yayılış gösterir. Diğer Julidae üyeleri gibi savunma amacıyla yan taraflarındaki bezlerden kötü kokulu, tahriş edici bir sıvı salgılayabilir; bu sıvı ciltte boyanmaya ve gözle temas ederse tahrişe yol açabilir. Isırmaz ve zehirli değildir; elle tutulduktan sonra eller yıkanmalıdır.

Çok ayaklılar, karada yaşayan en eski hayvan gruplarından biridir ve dünya genelinde on binden fazla türle temsil edilir. Kırkayakların, çıyanlardan farklı olarak zehirli çeneleri yoktur; hareketleri yavaştır ve korunmak için sert dış iskeletlerine ve kimyasal savunmalarına güvenirler. Nem kaybına karşı duyarlı oldukları için kuru havalarda saklanırlar.