Orobanche lavandulacea

Orobanche lavandulacea (bazı kaynaklarda Phelipanche lavandulacea), canavarotugiller (Orobanchaceae) familyasından, klorofil taşımayan, tümüyle asalak bir bitkidir. Akdeniz havzasına özgüdür; güney Avrupa, Kuzey Afrika ve Batı Asya’nın kurak bölgelerinde yayılış gösterir. Canavarotu adıyla bilinen bu grubun üyeleri, konak bitkilerinin köklerine bağlanarak yaşar.

Bitki yeşil yaprak taşımaz; toprak üstünde yalnızca dik, genellikle dallanmayan, 15–40 cm boyunda, tüylü bir çiçek gövdesi görünür. Gövde mavimsi ya da mor tonludur ve üzeri pul biçimli yapraklarla kaplıdır. Çiçekleri borumsu ve iki dudaklıdır; mavi, lavanta ya da mavimsi mor renktedir ve tür adı da bu lavanta rengine işaret eder. Taç borusunun tabanı genellikle daha açık renklidir. Çiçeklenme ilkbahar ve yaz başındadır.

Tür, fotosentez yapamadığı için suyunu ve besinini konak bitkinin köklerinden sağlar. Başlıca konağı, Akdeniz’de yaygın baklagil türü Bituminaria bituminosa (asfalt yoncası) olarak bilinir. Bu nedenle konağının bulunduğu kurak çayırlar, yol kenarları, taşlık yamaçlar ve maki açıklıklarında görülür. Tohumları son derece küçük ve çok sayıdadır; ancak uygun konak kökünün yakınında çimlenebilir.

Canavarotu türlerinin bir kısmı tarım bitkilerinde önemli verim kayıplarına yol açan zararlılardır. Bu tür ise yabani bir baklagile bağlı yaşadığından tarımsal açıdan önemli bir sorun oluşturmaz ve Akdeniz bitki örtüsünün ilginç bir üyesidir.

Canavarotugiller (Orobanchaceae), yarı asalak ve tam asalak bitkileri bir araya getiren, dünya genelinde iki bine yakın türü bulunan bir familyadır. Tam asalak üyeleri klorofil taşımadığından yeşil renkten yoksundur ve konak köklerine bağlanan özel emeçlerle beslenir. Eski sınıflandırmalarda bu bitkilerin bir kısmı sıracaotugiller (Scrophulariaceae) içinde ele alınırdı; moleküler çalışmalar ise asalak yaşam biçimiyle bağlantılı bu ayrı familyayı ortaya koymuştur. Toprak altında uzun süre canlı kalabilen çok küçük tohumları, konak kökünden salgılanan kimyasal sinyallerle uyarılarak çimlenir.