Orobanche crenata

Orobanche crenata, canavar otugiller (Orobanchaceae) familyasına ait, tamamen asalak yaşayan çok yıllık ya da tek yıllık otsu bir bitki türüdür. Bakla canavar otu olarak bilinen bu tür, cinsin tarımsal açıdan en önemli üyelerinden biridir.

Orobanche cinsinin üyeleri halk arasında canavar otu olarak bilinir. Bu bitkiler klorofil taşımaz, bu yüzden yeşil yaprakları yoktur ve fotosentez yapamazlar. Yaşamları için gereken su, mineral ve besinleri, köklerini konakçı bitkinin köklerine bağlayan emeçler (haustoryumlar) aracılığıyla doğrudan konakçıdan alırlar. Gövde dik, etli ve genellikle tek dallıdır; yapraklar küçük, pul biçimindedir. Çiçekler gövdenin üst kısmında başak biçiminde toplanır, taç iki dudaklıdır.

Tohumlar toz kadar küçüktür ve çok sayıda üretilir; toprakta uzun yıllar canlı kalabilir. Tohumlar ancak uygun bir konakçının kökünden salgılanan kimyasal uyarıcılarla karşılaştıklarında çimlenir. Bitki yılın büyük kısmını toprak altında geçirir ve yalnızca çiçeklenme döneminde toprak üstünde görünür hâle gelir; bu nedenle gözden kolayca kaçabilir.

Gövdesi 20–80 cm boylanabilir; çiçekleri iri, beyaz ya da beyazımsı renkte, mor damarlıdır ve hoş kokuludur. Başlıca baklagiller (Fabaceae) familyasından bitkilere asalaklık eder; bakla, mercimek, bezelye ve nohut gibi kültür bitkilerinde ciddi verim kayıplarına yol açabilir. Akdeniz havzası ve Batı Asya'da yaygındır; tarlalarda, yol kenarlarında ve nadas alanlarında da görülür. Toprakta uzun süre canlı kalan tohumları nedeniyle mücadelesi zordur; ekim nöbeti ve dayanıklı çeşitler kullanılır.

Cins, Akdeniz havzası, Batı ve Orta Asya'da özellikle zengindir ve Türkiye bu çeşitliliğin önemli merkezlerinden biridir. Tür ayrımı çoğu zaman çiçek renginin, taçtaki tüylenmenin, başçık rengi ile konakçı bitkinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Bazı canavar otu türleri tarım ürünlerine zarar veren önemli zararlılar olsa da çoğu tür doğal bitki topluluklarının sıradan, zararsız bir parçasıdır.