Narcissus jonquilla

Narcissus jonquilla, nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasından, güzel kokulu sarı çiçekleriyle tanınan soğanlı ve çok yıllık bir bitkidir. Türkçede fulya adıyla bilinir ve yüzyıllardır süs bitkisi olarak yetiştirilir; parfüm sanayisinde de çiçeklerinden elde edilen kokulu öz kullanılmıştır.

Narcissus cinsi, nergisgiller (Amaryllidaceae) familyasına ait soğanlı, çok yıllık otsu bitkileri kapsar. Cinsin üyelerinde çiçek, altı adet yaprak benzeri periant parçası ile bunların ortasında yer alan ve taç ya da korona olarak adlandırılan kadeh veya boru biçimli bir yapıdan oluşur. Yapraklar soğandan doğrudan çıkar, şerit ya da sap biçimlidir; çiçekler yapraksız bir gövdenin ucunda, zarımsı bir brakte içinden tek tek ya da küme hâlinde açar.

Bu türün en belirgin özelliği, ince, silindirik ve sazı andıran koyu yeşil yapraklarıdır. Yaklaşık 20–40 cm boylanabilen yuvarlak gövdenin ucunda genellikle birkaç çiçek bir arada bulunur. Çiçeklerin hem periant parçaları hem de kısa, kadeh biçimli taç kısmı parlak sarıdır ve yoğun, tatlı bir koku yayar. Bitki ilkbaharda çiçeklenir; yaz aylarında toprak üstü kısımları kuruyarak soğan hâlinde dinlenmeye geçer.

Doğal yayılış alanı Güneybatı Avrupa'dır; özellikle İber Yarımadası'nda nemli çayırlarda, taşlık yamaçlarda ve çalılık alanlarda yetişir. Süs bitkisi olarak dünyanın birçok ılıman bölgesinde bahçelerde yaygın biçimde yetiştirilmekte ve pek çok melez çeşidin oluşturulmasında kullanılmaktadır. Güneşli ya da yarı gölgeli, iyi drene olan topraklarda kolayca çoğalır.

Cinsin bütün üyeleri gibi bu bitki de likorin başta olmak üzere çeşitli alkaloitler içerir ve tüm kısımları, özellikle soğanı, zehirlidir. Soğanların yanlışlıkla yemeklik soğan ya da pırasa sanılarak tüketilmesi bulantı, kusma ve ishale yol açabilir; sapından çıkan özsu ise hassas kişilerde ciltte tahrişe neden olabilir. Bahçede yetiştirilirken bu özelliği göz önünde bulundurulmalı, çocukların ve evcil hayvanların bitkiye erişimi engellenmelidir.