Messor wasmanni (Krauße-heldrungen, 1910)

Messor wasmanni, zarkanatlılar (Hymenoptera) takımının karıncalar familyası Formicidae içinde, Myrmicinae alt familyasında yer alan bir hasatçı karınca türüdür. Krausse tarafından 1910’da tanımlanmıştır ve adını ünlü karınca araştırmacısı Erich Wasmann’dan alır. Doğu Akdeniz ve Balkanlar çevresinde yayılış gösteren türlerden biridir.

Messor cinsinin üyeleri hasatçı karıncalar olarak bilinir. İşçiler belirgin biçimde farklı boyutlarda olabilir; iri başlı ve güçlü çeneli bireyler tohumları kırmakla, küçük işçiler ise toplama ve yuva içi işlerle uğraşır. Renk türe göre siyah, kahverengi, kırmızımsı ya da sarımsı tonlarda değişir. Başın alt yüzünde çoğu türde uzun kıllardan oluşan bir sakal (psammofor) bulunur ve bu yapı kum ile toprak taşınmasına yardım eder.

Bu karıncalar başta otsu bitkilerin tohumları olmak üzere bitkisel besinle beslenir. İşçiler yuvadan çıkan belirgin patikalar boyunca tohum toplar, kabuklarını ayıklayarak yuva girişinin çevresine yığar ve tohumları yeraltındaki odalarda depolar. Tohumların bir kısmı çimlenip yayıldığı için hasatçı karıncalar bitki örtüsünün yapısını ve tohum dağılımını etkiler; toprağı kazarak havalandırmaları da ekosistem açısından önemlidir. Yuvalar genellikle açık, kurak ve güneşli alanlarda, derin toprak tünelleri biçiminde kurulur.

Cins özellikle Akdeniz havzası, Orta Asya ve Afrika’nın kurak bölgelerinde zengindir ve dünyada yüzü aşkın tür içerir. Türkiye de cinsin tür çeşitliliği yüksek ülkelerinden biridir; bozkırlar, tarlalar ve makilik alanlar hasatçı karıncaların yaygın görüldüğü yaşam alanlarıdır. Türler birbirine çok benzediğinden kesin tanım çoğunlukla işçilerin kıllanması, baş ve gövde yüzey yapısı ile renk özellikleri incelenerek yapılır. İnsanlar için tehlikeli değildirler; tarım alanlarında tohum taşımaları zaman zaman zararlı olarak görülse de doğal ekosistemlerdeki rolleri büyüktür.