Messor structor (Latreille, 1798)

Messor structor, karıncagiller (Formicidae) familyasından, Avrupa'nın en tanınmış hasatçı karıncalarından biridir. Latreille tarafından tanımlanmıştır. İşçiler genellikle koyu kahverengi ya da siyahımsı renkte olup belirgin boy farklılığı gösterir.

Messor cinsinin işçileri genellikle birkaç milimetreden yaklaşık bir santimetreye kadar değişen boylarda olup koloni içinde belirgin bir boy farklılığı gösterir. Büyük işçilerin başı gövdeye oranla iri ve köşelidir; güçlü çeneleri tohumların sert kabuklarını kırmaya uygundur. Başın alt yüzünde, kum ve toprak taşımaya yarayan uzun kıllardan oluşan bir sepet (psammofor) bulunur. Renk türden türe değişir; siyah, kahverengi ya da kırmızımsı tonlar ve bunların karışımları yaygındır. Gövdede iki boğumlu bel (petiyol ve postpetiyol) bulunur.

Hasatçı karıncalar olarak bilinen bu grubun beslenmesi büyük ölçüde tohumlara dayanır. İşçiler yuvadan çıkan belirgin patikalar boyunca dolaşarak otsu bitkilerin tohumlarını toplar ve toprağın derinliklerindeki kuru odalarda depolar. Tohumlar çiğnenerek larvalar için besleyici bir hamur hâline getirilir; zaman zaman ölü böcekler gibi hayvansal besinler de toplanır. Yuvalar genellikle açık, kurak ve güneşli alanlarda toprağa kazılır, girişlerin çevresinde tohum kabuklarından oluşan yığınlar dikkat çeker. Koloniler çoğunlukla tek kraliçelidir ve kalabalık olabilir.

Tür Güney ve Orta Avrupa'dan Anadolu, Kafkasya ve Orta Asya'ya kadar geniş bir alanda yayılış gösterir; Türkiye'de de yaygın hasatçı karıncalar arasındadır. Taksonomisi karmaşıktır ve son yıllarda bazı popülasyonlar ayrı türler olarak ayrılmıştır.

Hasatçı karıncalar, taşıdıkları tohumların bir kısmını yolda düşürdükleri ya da yuva çevresine attıkları için bitki tohumlarının yayılmasına katkıda bulunur; yuva kazma faaliyetleri de toprağın havalanmasını ve besin döngüsünü destekler. Bu karıncalar insanlar için tehlikeli değildir. Tarım alanlarında tohum taşıdıkları için zaman zaman dikkat çekseler de genellikle önemli bir zarara yol açmazlar.