Mespilus germenica

Mespilus germanica, gülgiller (Rosaceae) familyasına ait, Türkiye'de muşmula olarak bilinen yaprak döken bir ağaççık ya da küçük ağaçtır. Bitki genellikle birkaç metre boyunda kalır; yabani bireylerin dalları çoğu zaman dikenli, kültür formları ise dikensizdir. Yaprakları büyük, mızrak biçiminde ya da uzunca eliptik, kenarları tam veya ince dişli, alt yüzleri tüylüdür ve sonbaharda sarımsı kahverengi tonlara döner.

Çiçekleri ilkbaharın sonunda, yeni sürgünlerin ucunda tek tek açar; beş taç yapraklı, beyaz ve oldukça iridir. Uzun, yaprağımsı çanak yapraklar meyvenin tepesinde kalıcıdır ve muşmulanın kolay tanınan özelliklerinden biri olan taç benzeri açıklığı oluşturur. Meyve kahverengi, yuvarlakça bir yalancı meyvedir ve içinde sert çekirdekler bulunur.

Meyveler toplandıklarında sert ve buruktur; ancak dalda ya da depoda bir süre bekletilip yumuşadıktan sonra tatlı ve hoş bir tat kazanır. Bu olgunlaşma süreci geleneksel olarak meyvenin çürümeye yakın yumuşaklığa ulaşmasıyla tanımlanır. Muşmula meyvesi taze tüketilir, reçel ve pekmez yapımında kullanılır; çiçekleri arılar başta olmak üzere birçok böcek için besin kaynağıdır, meyveleri ise kuşlar ve memeliler tarafından yenir.

Türün doğal yayılış alanı Güneybatı Asya ile Güneydoğu Avrupa, özellikle Kafkasya ve Karadeniz çevresidir. Türkiye'de ormanlık alanlarda, orman kenarlarında ve çalılıklarda yabani olarak bulunduğu gibi bahçelerde de yaygın biçimde yetiştirilir. Yüzyıllardır kültüre alınan bitki, Avrupa'nın birçok bölgesine insan eliyle taşınmıştır. Soğuğa dayanıklı, toprak seçiciliği düşük bir türdür ve geleneksel meyvecilikte, özellikle köy bahçelerinde, önemini korumaktadır.

Gülgiller familyası elma, armut, ayva, kiraz ve erik gibi ekonomik önemi yüksek pek çok meyve ağacını içeren büyük bir bitki familyasıdır. Familyanın odunsu üyeleri yaban hayatı için hem besin hem de barınak sağlayarak ekosistemlerde önemli bir rol oynar.