Merodon funestus (Fabricius, 1794)

Merodon funestus, çift kanatlılar (Diptera) takımının sirfid sinekleri ya da çiçek sinekleri olarak bilinen Syrphidae familyasına bağlı, “soğan sinekleri” olarak anılan Merodon cinsine ait bir sinek türüdür. Fabricius tarafından 1794 yılında tanımlanmıştır. Latince “kasvetli, matem renkli” anlamına gelen adı, koyu renkli görünüşüne işaret eder. Cinsin uzun süredir bilinen türlerinden biridir.

Bu cinsin üyeleri orta irilikte, genellikle 8–15 mm boyunda, gövdesi yoğun tüylerle kaplı sineklerdir. Görünüşleriyle bal arılarını, yaban arılarını ya da bombusları taklit ederler; bu taklitçilik, iğneleri olmadığı hâlde avcıları caydırmalarına yardımcı olur. Cinsin en belirgin özelliği, arka bacak uyluklarının (femur) kalınlaşmış olması ve alt yüzünde çoğunlukla bir çıkıntı ya da diş bulunmasıdır. Türlerin ayrımı çoğu zaman bacak yapısı, tüy rengi ve erkek üreme organlarının ayrıntılı incelenmesini gerektirir.

Erginler ilkbahar ve yaz aylarında, açık, güneşli ve çiçekli alanlarda uçar; çiçeklerden nektar ve polen toplayarak beslenir, bu sırada tozlaşmaya katkıda bulunurlar. Cinsin larvaları ise öteki pek çok sirfid sineğinden farklı olarak bitkiseldir: soğanlı ve yumrulu bitkilerin, örneğin sümbülgiller, zambakgiller ve nergisgiller üyelerinin soğanları içinde gelişirler. Larva soğanın içini oyarak beslenir ve çoğunlukla kışı orada geçirir, ardından toprakta pupa olur.

Merodon, Palearktik bölgede özellikle Akdeniz havzasında çok çeşitlenmiş, yüz altmıştan fazla türü bulunan büyük bir cinstir. Balkanlar, Anadolu ve Orta Doğu cinsin tür zenginliği bakımından en önemli merkezleri arasındadır. Türkiye, zengin geofit florasıyla birlikte pek çok Merodon türüne ev sahipliği yapar ve ülkede yeni türlerin tanımlanması hâlâ sürmektedir.

Sirfid sinekleri, ergin evrede tozlaştırıcı olarak doğada önemli bir rol üstlenir. Arı ve eşek arısını taklit eden renkleri nedeniyle sıkça bu böceklerle karıştırılırlar; ancak sokma ya da ısırma yetenekleri yoktur ve insanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar. Tek bir kısa anten çifti, iri bileşik gözleri ve tek çift kanatları, onları arılardan ayırmaya yarayan başlıca özelliklerdir.