Melampyrum cristatum

Melampyrum cristatum, canavar otugiller (Orobanchaceae) familyasına ait tek yıllık, yarı asalak bir bitki türüdür. Genellikle 15–50 cm boylanır. Türün ayırt edici özelliği, çiçek başağının dört köşeli, sık ve kısa bir görünüm almasıdır; çiçekleri çevreleyen brakteler kalp biçimli, katlanmış ve kenarları tarak gibi dişlidir, uç kısımları çoğu zaman mor renklidir. Çiçekler sarımsı ve mor tonların karışımından oluşur.

Melampyrum cinsinin üyeleri yarı asalak bitkilerdir: yeşil yaprakları sayesinde fotosentez yapabilirler, ancak köklerini çevredeki bitkilerin köklerine bağlayarak onlardan su ve mineral alırlar. Tek yıllık olan bu bitkiler her yıl tohumdan gelişir. Yapraklar karşılıklı dizilir, çiçekler iki dudaklı ve borumsu yapıdadır; çiçekleri çevreleyen braktelerin rengi ve biçimi türleri ayırt etmede en önemli özelliklerdendir.

Cinsin tohumları büyük ve buğday tanesine benzer; üzerlerindeki yağca zengin bir uzantı (elaiozom) karıncaları çeker ve tohumlar karıncalarla taşınarak yayılır. Çiçekleri başta bombus arıları olmak üzere arılarca tozlanır. Cins Avrupa ve Asya'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir; eskiden sıraca otugiller (Scrophulariaceae) içinde değerlendirilirken günümüzde canavar otugiller (Orobanchaceae) familyasına yerleştirilir.

Tür orman kenarlarında, açık meşeliklerde, çalılıklarda ve kireçli topraklardaki kuru çayırlarda yetişir; çevresindeki otsu ve odunsu bitkilerin köklerine bağlanır. Yaz aylarında çiçeklenir; renkli brakteleri sayesinde çiçeklenme döneminde uzaktan bile kolayca fark edilir. Avrupa'nın büyük bölümünden Batı Asya'ya kadar yayılış gösterir. Pek çok bölgede yaşam alanlarının kaybı nedeniyle azalmıştır; geleneksel otlatma ve biçimle sürdürülen orman kenarı ve çayır ortamlarının korunması, türün varlığı için önemlidir.