Melampyrum arvense

Melampyrum arvense, canavar otugiller (Orobanchaceae) familyasına ait, tarlalarda ve açık alanlarda yetişen tek yıllık, yarı asalak bir bitki türüdür. Genellikle 15–50 cm boylanır, gövdesi dik ve dallıdır. Türün en dikkat çekici özelliği, çiçek başağını oluşturan, kenarları dişli ve parlak pembemsi mor ya da kırmızı renkli braktelerdir; bu brakteler arasındaki çiçekler mor-pembe olup boğaz kısmı sarıdır.

Melampyrum cinsinin üyeleri yarı asalak bitkilerdir: yeşil yaprakları sayesinde fotosentez yapabilirler, ancak köklerini çevredeki bitkilerin köklerine bağlayarak onlardan su ve mineral alırlar. Tek yıllık olan bu bitkiler her yıl tohumdan gelişir. Yapraklar karşılıklı dizilir, çiçekler iki dudaklı ve borumsu yapıdadır; çiçekleri çevreleyen braktelerin rengi ve biçimi türleri ayırt etmede en önemli özelliklerdendir.

Cinsin tohumları büyük ve buğday tanesine benzer; üzerlerindeki yağca zengin bir uzantı (elaiozom) karıncaları çeker ve tohumlar karıncalarla taşınarak yayılır. Çiçekleri başta bombus arıları olmak üzere arılarca tozlanır. Cins Avrupa ve Asya'nın ılıman bölgelerinde yayılış gösterir; eskiden sıraca otugiller (Scrophulariaceae) içinde değerlendirilirken günümüzde canavar otugiller (Orobanchaceae) familyasına yerleştirilir.

Tür kuru çayırlarda, tahıl tarlalarında, yol kenarlarında ve çalılık kenarlarında yetişir; başlıca buğdaygillerin köklerine bağlanır. Yaz başı ile yaz ortası arasında çiçeklenir. Geçmişte tahıl tarlalarında yaygın bir yabancı ottu; tohumları hasat edilen buğdaya karıştığında undan yapılan ekmeğin koyulaşmasına ve tadının bozulmasına yol açtığı bilinir. Tohum temizleme yöntemlerinin gelişmesiyle birlikte birçok bölgede tarlalardan çekilmiştir. Avrupa'dan Batı Asya'ya kadar yayılış gösterir.