Megaphyllum capituliferum (Strasser, 1980)

Megaphyllum capituliferum, çok bacaklılar (Diplopoda) sınıfının Julida takımına ve Julidae familyasına bağlı bir tür. Tür, 1980 yılında Strasser tarafından bilim dünyasına tanıtılmıştır. Tür adı “küçük baş taşıyan” anlamına gelir ve tanımlamada kullanılan bir yapısal özelliğe işaret eder. Megaphyllum cinsi, özellikle Balkanlar, Anadolu ve Kafkasya’da çok sayıda türle temsil edilen, orta boylu jülidlerden oluşan bir gruptur.

Julidae familyasının üyeleri gibi bu tür de uzun, silindir biçimli ve sert, kireçli bir dış iskelete sahip bir gövdeye sahiptir. Gövde çok sayıda halkadan oluşur ve ilk birkaç halka dışındaki her halkada iki çift bacak bulunur; çok bacaklıları kırkayaklardan ayıran en belirgin özellik budur. Bu gruptaki türler genellikle kahverengi, gri ya da siyahımsı tonlardadır ve bazılarında halkalar boyunca açık renkli bantlar görülür. Rahatsız edildiklerinde gövdelerini düz bir sarmal biçiminde kıvırarak savunmasız alt yüzeylerini korurlar. Benzer türlerin birbirinden ayrılması çoğunlukla erkeklerin eşey organına dönüşmüş bacakları (gonopodlar) incelenerek, yani mikroskop altında yapılır; dışarıdan bakışla tür düzeyinde tanı koymak çoğu zaman mümkün değildir.

Bu cinsin ve familyanın üyeleri genellikle orman tabanında, yaprak döküntüsü altında, taşların ve çürüyen odunların altında, toprağın nemli üst katmanlarında yaşar. Ağırlıklı olarak çürümekte olan bitki artıklarıyla, ölü yapraklarla ve bunların üzerindeki mantar ve mikroorganizmalarla beslenirler. Bu sayede organik maddenin parçalanmasına ve toprak verimliliğinin sürmesine önemli katkı sağlarlar. Gece etkin olma eğilimindedirler ve kuraklığa duyarlı olduklarından nemli dönemlerde daha kolay gözlenirler. Gelişimleri anamorfiktir: yumurtadan az sayıda halkalı yavrular çıkar ve her deri değişiminde yeni halkalar ve bacaklar eklenir. Tehdit altında kaldıklarında gövde yanlarındaki bezlerden kötü kokulu, kinon içeren savunma sıvıları salgılayabilirler; bu sıvılar insanlar için tehlikeli değildir ancak cildi lekeleyebilir ve göze kaçarsa tahriş edebilir.

Bu takson Türkiye’nin çok bacaklı faunası listelerinde yer almaktadır. Anadolu ve Balkanlar, Julidae familyası açısından oldukça zengin bölgelerdir ve buradaki pek çok tür dar bir yayılış alanına sahiptir. Bu tür küçük ve gözden kaçan canlıların korunma durumları çoğunlukla değerlendirilmemiştir; ancak orman ve toprak yaşam alanlarının korunması bu türlerin varlığını sürdürmesi için büyük önem taşır.