Matutinus putoni (Costa, 1888)

Matutinus putoni (Costa, 1888), yarımkanatlılar (Hemiptera) takımının Fulgoromorpha alt takımına bağlı Delphacidae ailesinde yer alan küçük bir bitki piresi (delfasit) türüdür. Matutinus cinsine ait olan bu tür, ilk kez adı verilen yazar tarafından tanımlanmıştır ve ağırlıklı olarak bilimsel envanter çalışmalarında kaydedilen, gözden kolayca kaçabilen bir böcektir.

Delfasitler genellikle 2–6 milimetre boyunda, ince yapılı böceklerdir. Ailenin en belirgin tanı özelliği, arka bacakların kaval kemiği (tibia) ucunda bulunan hareketli, yassı bir mahmuzdur; bu yapı başka bitki piresi ailelerinde görülmez. Birçok türde aynı tür içinde hem uzun kanatlı (makropter) hem de kısa kanatlı (brakipter) bireyler bulunur. Kısa kanatlı bireyler uçamaz ama daha fazla yumurta bırakabilir; uzun kanatlı bireyler ise yeni alanlara yayılmayı sağlar. Renk çoğunlukla sarımsı, kahverengi veya grimsi tonlardadır ve türlerin kesin ayrımı çoğu zaman erkek üreme organlarının incelenmesini gerektirir.

Ailenin üyeleri delici-emici ağız parçalarıyla bitkilerin özsuyunu, özellikle floem özsuyunu emerek beslenir. Konukçu bitkileri büyük ölçüde buğdaygiller, sazlar ve kındıra benzeri tek çenekliler olup birçok tür tek bir bitki cinsine ya da birkaç yakın türe bağlıdır. Dişiler yumurtalarını bitki dokusunun içine bırakır; yumurtadan çıkan nimfler birkaç gömlek değiştirerek erginleşir. Ilıman bölgelerde türlerin çoğu yılda bir ya da iki döl verir ve kışı yumurta ya da nimf evresinde geçirir. Erkek ve dişiler, bitki gövdesi üzerinden iletilen titreşim sinyalleriyle haberleşir.

Bu türün dağılımı büyük olasılıkla Palearktik bölgeyle, özellikle Avrupa, Akdeniz havzası ve Batı Asya ile sınırlıdır. Türkiye, zengin çayır, bozkır ve sulak alan bitki örtüsü sayesinde delfasitler açısından çeşitli bir faunaya sahiptir ve bu tür ülkenin böcek faunası listelerinde yer almaktadır. Küçük boyları ve gizli yaşamları nedeniyle bu böcekler çoğunlukla atrap ve emgi aleti gibi yöntemlerle toplanarak saptanır.

Delphacidae ailesinin bazı üyeleri, örneğin çeltik bitki piresi, tarımda önemli zararlılar ve bitki virüslerinin taşıyıcıları olarak bilinir. Ancak ailenin büyük bölümü, bu tür gibi, doğal çayır ve sulak alan ekosistemlerinde yaşar ve ekonomik açıdan önemsizdir. Bu böcekler örümcekler, yırtıcı böcekler, parazitoit arılar ve kuşlar için önemli bir besin kaynağıdır; insanlar için herhangi bir tehlike oluşturmazlar.