Mastotermitidae

Mastotermitidae, termitlerin en ilkel familyası olarak kabul edilir. Günümüzde yalnızca tek bir yaşayan türle temsil edilir: Kuzey Avustralya'da yaşayan dev kuzey termiti Mastotermes darwiniensis. Buna karşılık familyanın fosil kaydı oldukça zengindir; geçmişte Avrupa, Amerika ve diğer bölgelerde de pek çok türü yaşamıştır.

Bu familyanın en dikkat çekici özelliği, termitlerin hamamböcekleriyle olan yakın akrabalığını açıkça gösteren ilkel karakterler taşımasıdır. Arka kanatlarında hamamböceklerinde görülen katlanabilir bir anal bölge bulunur ve yumurtalarını, hamamböceklerinin ooteka adı verilen yumurta paketlerine benzer biçimde kümeler halinde bırakır. Bu nedenle termitlerin aslında sosyal yaşama geçmiş bir hamamböceği soyu olduğu görüşünün en önemli kanıtlarından biridir.

Yaşayan tür, büyük koloniler kuran ve odunun yanı sıra çok çeşitli bitkisel maddeyi tüketebilen bir termittir. Bağırsağında odunun sindirimini sağlayan tek hücreli simbiyotik canlılar ve bakteriler barındırır. Yapılardaki ahşap malzemelere, ağaçlara ve tarım ürünlerine ciddi zarar verebildiği için yayılış alanında önemli bir zararlı olarak bilinir.

Familyanın yaşayan temsilcisi Türkiye'de bulunmaz. Ancak termitlerin evrimini, sosyal davranışın kökenini ve böceklerle simbiyotik mikroorganizmalar arasındaki ilişkileri anlamak açısından bilimsel değeri çok yüksektir.