Lype dadayensis (F Sipahiler, 2006)

Lype dadayensis, tüylü kanatlılar takımına (Trichoptera) bağlı Psychomyiidae ailesinin bir türüdür ve 2006 yılında Sipahiler tarafından tanımlanmıştır. Tür adı Kastamonu'daki Daday'a gönderme yapar.

Psychomyiidae ailesinin üyeleri küçük boylu tüylü kanatlılardır. Erginleri ince, uzun ve kıllı kanatlara, uzun antenlere sahiptir ve kanatlarını dinlenirken çatı biçiminde vücudun üzerine kapatır. Genellikle kahverengi ya da grimsi tonlardadır ve kanat uzunlukları çoğunlukla birkaç milimetre ile bir santimetre arasındadır. Türlerin ayrımı büyük ölçüde erkek üreme organlarının mikroskobik incelemesine dayanır.

Lype cinsinin larvaları, akarsulardaki batık odun parçalarının, dalların ve köklerin yüzeyinde yaşar. Larvalar ipekten ve küçük parçacıklardan oluşan, yüzeye yapışık uzun tüneller örer ve bu tünellerin içinde odun yüzeyindeki alg tabakası, mantar hifleri ve organik artıklarla beslenir. Ölü odun miktarının fazla olduğu, kıyısı ağaçlık dereler bu cins için uygun yaşam alanlarıdır. Larvalar taşınabilir bir kılıf yapmaz; gelişimini tamamlayan larva, tünelin içinde ya da yakınında ördüğü bir koza içinde pupa olur ve ergin suyun yüzeyine çıkarak kanatlanır.

Tüylü kanatlılar temiz tatlı su ekosistemlerinin önemli bileşenleridir; larvaları organik maddenin parçalanmasına katkıda bulunur, hem larvalar hem erginler balıklar, kuşlar ve diğer canlılar için besin kaynağıdır. Su kalitesine duyarlı olduklarından biyolojik izleme çalışmalarında kullanılırlar. Anadolu, tüylü kanatlılar açısından zengin bir bölgedir ve son on yıllarda ülkeden çok sayıda yeni tür tanımlanmıştır. Erginler genellikle akşam saatlerinde etkindir ve gündüzleri dere kenarındaki bitki örtüsünde dinlenir. Kıyı ağaçlarının korunması ve suya düşen ölü odunun ortadan kaldırılmaması, bu cinsin larvalarının yaşam alanlarının sürmesi için önemlidir.