Luidia ciliaris

Kaynak:

Özalp, H.B. 2023. Çanakkale Boğazı Dardanos Mercan Resifi: Biyoçeşitlilik ve Sualtı Canlı Yaşamı/Dardanos Coral Reef of the Çanakkale Strait: Biodiversity and Underwater Biota. Türk Deniz Araştırmaları Vakfı Yayınevi (uluslararası) Yayınevi (webofscience cit.dat.), ISBN: 978-975-8825-57-8. A4OFSET Matbaa, İstanbul, 2023 (uluslararası yayınevi).

Luidia ciliaris – Yedi Kollu Deniz Yıldızı

(Bu tür, özellikle uzun, kıvrık ve esnek kolları, oldukça aktif davranışları ve hızlı yırtıcı tepkileriyle tanınır. Diğer birçok deniz yıldızının aksine, pasif değil; aktif şekilde avlanabilen bir türdür.)

Latince Adın Kökeni ve Anlamı

• Luidia: 19. yüzyıl deniz biyologu Edward Lhuyd’a ithafen adlandırılmıştır
• ciliaris: Latince cilia (kirpik, saçak) → “kirpikli, saçaklı” anlamında; türün kolları boyunca görülen saçak benzeri yapıları tarif eder
• Anlamı: “Saçaklı Luidia türü” – kollarının çevresindeki hareketli yapılar nedeniyle

Bilimsel Sınıflandırma

• Alem: Animalia
• Şube: Echinodermata (Derisi dikenliler)
• Sınıf: Asteroidea (Deniz yıldızları)
• Takım: Paxillosida
• Familya: Luidiidae
• Cins: Luidia
• Tür: Luidia ciliaris (Philippi, 1837)

Yayılış ve Habitat

• Yayılış Alanı:
• Doğu Atlantik: Norveç’ten Batı Afrika’ya kadar
• Tüm Britanya adaları çevresi
• Akdeniz’in batı ve orta bölgeleri
• Türkiye’deki Durumu:
• Doğrudan gözlemlenmesi çok nadir; Ege açıklarında derin deniz araştırmalarında rastlanmıştır
• Habitat:
• 10–400 m derinlik
• Yumuşak sedimentli (kumlu/çamurlu) tabanlar
• Deniz çayırlarının kenarında, taşlık alanlarla sınır yerlerde görülür

Morfolojik Özellikler

• Kol sayısı: Genellikle 7 kol, bazen 6–8 olabilir
• Vücut çapı: 30–50 cm (kol uzunluğu dâhil)
• Renk: Turuncu, kırmızımsı kahverengi tonlarda; merkezi disk daha açık
• Kollar:
• Çok uzun ve dar
• Üzerinde ince, kirpik benzeri çıkıntılar (cilia) ve dikenimsi yapılar vardır
• Ambulakral oluk: Düz, kolun alt yüzeyinde
• Yüzey: Yumuşak ve kısmen tüylü; sert dış iskelet taşımaz

Davranış ve Adaptasyonlar

• Aktif hareket kabiliyeti:
• Diğer deniz yıldızlarına göre oldukça hızlı hareket edebilir
• Kolları birbirinden bağımsız kıvrılarak yön değiştirir
• Beslenme davranışı:
• Avına doğru yönelip kollarıyla kapatarak yutar
• Sindirim sistemi avı tamamen yutmaya uygundur – dış mide çıkarımı yapmaz
• Kol yenileme (rejenerasyon):
• Koptuğunda kol yeniden oluşabilir
• Kopan kol birkaç hafta içinde yeniden çıkmaya başlar

Ekosistem Rolü ve Beslenme

• Beslenme tipi:
• Aktif yırtıcı
• Kum içinde yaşayan yumuşakçalar, deniz kestanesi larvaları, solucanlar, küçük omurgasızlar
• Ekosistem rolü:
• Dip organizmalarının kontrolünde rol oynar
• Biyoçeşitliliği şekillendiren “orta seviye avcı” görevi görür
• Av ve avcı ilişkisi:
• Orfoz, köpekbalığı yavruları ve büyük yengeçler tarafından avlanabilir

Tıbbi ve Bilimsel Kullanım

• Kollardaki hareketli cilialar, yumuşak doku biyomekaniği araştırmalarında kullanılmıştır
• Pigment bileşimi, antioksidan içeriği yönünden araştırılmaktadır
• Deniz yıldızlarındaki sinir ağı çalışmaları ve rejenerasyon fizyolojisi için model organizmalardan biridir

Zehirlilik Durumu

• İnsanlar için zehirli değildir
• ❌ Yalnızca taşındığında veya sıkıldığında dikenimsi yapılar batabilir
• Yenilmez, ekonomik değeri yoktur

Kültürel ve İlginç Bilgiler

• Dalgıçlar tarafından “yürüyen yedi kollu örümcek” olarak betimlenir
• Renk ve yapısıyla deniz tabanında hemen kamufle olur
• Antik halklar tarafından “kırmızı deniz yaratığı” olarak adlandırılmıştır
• Avrupa kıyılarında çevre izleme programlarında sıkça gözlemlenen deniz yıldızı türlerinden biridir