Kıvırcık labada (Rumex crispus)

Rumex crispus, karabuğdaygiller (Polygonaceae) ailesinin Rumex cinsine ait, kazık köklü, çok yıllık otsu bir bitkidir. 50–150 cm kadar boylanabilir. Uzun, mızrak biçimli yapraklarının kenarları belirgin biçimde dalgalı ve kıvırcıktır; türün bilimsel ve Türkçe adı bu özellikten gelir. Meyve döneminde sık çiçek kümeleri kahverengi-kızıl bir renk alır; valvler yürek biçimli, kenarları düzdür ve genellikle siğil taşır.

Tarla kenarlarında, çayırlarda, yol kenarlarında, nadas alanlarında ve bozulmuş arazilerde son derece yaygındır. Yaz boyunca çiçeklenir. Avrupa ve Batı Asya kökenlidir, ancak bugün dünyanın hemen her ılıman bölgesine yayılmış ve önemli yabancı otlardan biri kabul edilmektedir. Genç yaprakları bazı yörelerde pişirilerek tüketilir.

Rumex cinsi, karabuğdaygiller (Polygonaceae) ailesine ait yaklaşık iki yüz türü kapsar ve Türkçede genellikle labada ve kuzukulağı adlarıyla bilinir. Cinsin üyelerinin gövde boğumlarında, karabuğdaygillere özgü zarımsı bir kın (okrea) bulunur. Çiçekler küçük, yeşilimsi ya da kırmızımsıdır ve çoğu kez halkalar hâlinde dizilerek dallanmış salkımlar oluşturur. Meyve oluşurken iç periant yaprakları büyüyerek üç köşeli meyveyi saran "valv" adı verilen kanatçıklara dönüşür; bu valvlerin biçimi, kenar dişleri ve üzerlerindeki siğil benzeri çıkıntılar türlerin ayırt edilmesinde en önemli özelliklerdir.

Labadalar rüzgârla tozlaşır ve bol tohum üretir. Yaprakları oksalik asit içerdiğinden ekşimsi bir tada sahiptir; bu nedenle bazı türler geleneksel olarak sebze gibi pişirilerek, sarma yapılarak ya da salatalarda tüketilir. Ancak oksalat içeriği yüzünden çok miktarda ve çiğ olarak yenmeleri sakıncalı olabilir, hayvanlarda da yoğun otlatıldıklarında zehirlenmelere yol açabilirler. Labadalar aynı zamanda birçok kelebek ve güve tırtılı ile yaprak böceklerine besin bitkisi olarak ekolojik bakımdan önemlidir. Tohumları ise kışın birçok küçük ötücü kuş için değerli bir besin kaynağı oluşturur; kurumuş çiçek durumları da kış boyunca bitki üzerinde kalabilir.