Irus irus (Linnaeus, 1758)

Irus irus, Veneridae familyasına ait, kaya oyuklarında yaşayan küçük bir deniz midyesidir. İki kabuklular (Bivalvia) sınıfının Venerida takımında yer alan tür, 1758 yılında Linnaeus tarafından tanımlanmıştır. Familyanın çoğu üyesinin aksine kumda değil, sert zeminlerdeki yarık ve deliklerde yaşar.

Kabuğu uzunca oval ya da düzensiz dörtgenimsi biçimlidir; boyu genellikle 1,5–2,5 santimetre arasındadır. En belirgin özelliği, dış yüzeyde bulunan az sayıda, kalkık ve yaprak benzeri eş merkezli lamellerdir; bu lameller kabuğa fırfırlı bir görünüm verir. Yaşadığı oyuğun biçimine uyum sağladığı için kabuk şekli bireyler arasında oldukça düzensiz olabilir. Rengi beyazımsı, krem ya da grimsi tonlardadır; iç yüzü beyaz ya da arka kısımda morumsudur.

Bu tür gelgit bölgesinin alt kısmından sığ sulara kadar kayaların yarıklarında, taş oyuklarında, boş delik açıcı midye deliklerinde ve tutunucu bitki köklerinin arasında yaşar. Kendine ait bir oyuk açmaz; hazır boşluklara yerleşerek bisus iplikleriyle tutunur. Sifonları aracılığıyla suyu süzerek fitoplankton ve organik parçacıklarla beslenir. Ayrı eşeyli olup döllenme suda gerçekleşir.

Tür Kuzeydoğu Atlantik'te Britanya Adaları'ndan Kuzeybatı Afrika'ya, ayrıca Akdeniz ve Karadeniz'de yayılış gösterir. Kayalık kıyıların karakteristik bir bileşenidir ve kaya yarıklarında yaşayan küçük omurgasız topluluklarının bir parçasıdır. Ticari bir önemi yoktur, ancak sıra dışı yaşam biçimiyle Venüs midyeleri arasında ilgi çekici bir türdür.