Hypoxylon multiforme

Hypoxylon multiforme, günümüzde çoğunlukla Jackrogersella multiformis adıyla anılan, Ascomycota şubesinin Xylariales takımına ve Hypoxylaceae ailesine ait odun üzerinde yaşayan bir mantar türüdür. Bu ailenin üyeleri, ölü dallar ve kütükler üzerinde sert, kömürümsü kabuklar oluşturmalarıyla tanınır.

Türün meyve cisimleri (stroma), ağaç kabuğu üzerinde yarım küre biçimli, yastıkçık şeklinde ya da düzensiz yayılan kabuklar halinde gelişir; şekli değişken olduğu için tür adı "çok biçimli" anlamına gelir. Genç stromalar paslı kahverengi, kızılımsı tonlardadır; olgunlaştıkça koyulaşarak siyahımsı bir renk alır. Yüzeyde, içteki peritesyumların ağızlarına karşılık gelen küçük kabarcıklar görülür. Sporlar bu odacıklarda oluşan askuslar içinde gelişir ve koyu renkli, tek hücrelidir.

Tür saprotrof ya da zayıf parazit olarak yaşar; özellikle huş (Betula) ve kızılağaç (Alnus) gibi ağaçların ölü ya da zayıflamış dalları ve gövdeleri üzerinde bulunur. Odunu ayrıştırarak ormanlarda besin döngüsüne katkıda bulunur. Kabuğun altında gelişen mantar ipliklerinin (misel) odunu zamanla yumuşattığı ve diğer canlıların yerleşmesine zemin hazırladığı bilinir. Stromalar yıl boyunca görülebilir, ancak spor salımı nemli dönemlerde yoğunlaşır. Kuzey Yarımküre'nin ılıman ve soğuk ormanlarında, özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika'da yaygın olarak kaydedilmiştir.

Hypoxylaceae ailesinin birçok üyesi, renkli pigmentler ve ilginç ikincil metabolitler üretmeleri nedeniyle kimyasal açıdan araştırılmaktadır; potasyum hidroksit çözeltisiyle verdikleri renk tepkileri türlerin ayrılmasında kullanılır. Sert ve odunsu yapısı nedeniyle bu mantar yenmez, ancak insanlar için zararlı bir türe ait olduğu da bilinmemektedir. Doğada, ölü odunun ayrışmasında görev alan ve orman tabanındaki yaşamı destekleyen sayısız küçük mantardan biridir.