Hordeum bulbosum (Boncuk Arpa)

Hordeum bulbosum, buğdaygiller (Poaceae) familyasının arpa cinsine (Hordeum) ait, çok yıllık bir otsu bitkidir. Türkçede yumrulu arpa olarak da bilinir. Adını, gövdesinin taban kısmında bulunan ve yedek besin depolayan soğanımsı şişkinliklerden alır. Bu yapılar bitkinin kurak yaz aylarını toprak altında geçirmesini ve her yıl yeniden sürmesini sağlar.

Gövdeleri dik, genellikle bir metreye yaklaşan, bazen daha uzun boylara ulaşan kümeler oluşturur. Yaprakları dar, şerit biçimli ve yeşil ya da hafif mavimsi renklidir. Başak şeklindeki çiçek durumu silindirik ve uzun kılçıklıdır; arpa cinsinin tipik özelliği olarak her eklem yerinde üçlü başakçık grupları bulunur. Çiçeklenme ilkbahar sonu ile yaz başında gerçekleşir, ardından tohumlar olgunlaşır ve bitkinin toprak üstü kısmı kurur.

Tür; kuru çayırlarda, çalılık kenarlarında, taşlık yamaçlarda, tarla kenarlarında ve açık meşeliklerde yetişir. Akdeniz havzasından Batı ve Orta Asya'ya uzanan geniş bir alanda doğal olarak bulunur ve Anadolu'nun birçok bölgesinde yaygındır. Mera bitkisi olarak hayvanlar tarafından otlanır ve erozyona karşı toprağı tutmaya yardım eder.

Yumrulu arpa, kültür arpasının ikincil gen havuzunda yer alan önemli bir yabani akrabadır. Bitki ıslahında hastalıklara dayanıklılık genlerinin aktarılması için kullanılmış, ayrıca kültür arpasıyla melezlenerek haploit bitki elde etme yönteminde önemli bir rol oynamıştır. Bu nedenle yabani bitki genetik kaynaklarının korunması açısından değerli bir türdür.